Η "Χαμένη Γενιά" της Παγκοσμιοποίησης

«Ο δείκτης ανεργίας των νέων σε όλον τον κόσμο έχει φθάσει στο υψηλότερο σημείο που έχει καταγραφεί ποτέ και μέλλει να ανέβει ακόμη περισσότερο μέσα στο 2010», τονίζει το Διεθνές Γραφείο Εργασίας (ΒΙΤ) στην έκθεσή του για την ανεργία των νέων.

Η ανεργία στους νέους έφτασε, την περασμένη χρονιά στους 81 εκατ. νέους ηλικίας 15 έως 24 ετών.

Ο δείκτης έχει ξεπεράσει το 11,9% το 2007 και το 13% τον περασμένο χρόνο. Για το 2010 προβλέπεται να αυξηθεί ελαφρώς στο 13,1% .

«Οι νέοι αποτελούν τον κινητήριο μοχλό της οικονομικής ανάπτυξης», τονίζει ο γενικός διοικητής του ΒΙΤ Χουάν Σομάβια, προσθέτοντας πως «αποποιούμενοι αυτό το δυναμικό συνιστά μία οικονομική σπατάλη που μπορεί να υπονομεύσει την σταθερότητα της ίδιας της κοινωνίας».

Η ανεργία των νέων, που έχει αυξηθεί κατά 7,8 εκατ. άτομα από το 2007, ενέχει τον κίνδυνο να δημιουργήσει μία «χαμένη γενιά» νέων που έχουν βγει στην αγορά εργασίας και έχασαν κάθε ελπίδα να βρουν μία εργασία που θα τους εξασφαλίζει τα προς το ζην.

Στις αναδυόμενες χώρες, που συνολικά διαθέτουν το 90% του νεανικού πληθυσμού στον κόσμο, οι νέοι πλήττονται ιδιαίτερα από την κατάσταση τούτη, η οποία συχνά μεταφράζεται σε μείωση των ωραρίων απασχόλησης και του μισθού για όσους έχουν ακόμη εργασία.

Το 2008, περίπου 152 εκατ. νέοι, ή το 28% του ενεργού πληθυσμού στην ηλικιακή αυτή κατηγορία, δεν έχουν καταφέρει να ξεπεράσουν τα όρια της φτώχειας παρά το γεγονός ότι εργάζονται και κερδίζουν λιγότερα από 1,25 δολάρια την ημέρα, υπογραμμίζει η οργάνωση.

Περί το 45% αυτής της αύξησης της ανεργίας πλήττει τον πληθυσμό των βιομηχανικών χωρών, ιδιαίτερα στην Κεντρική, την Ανατολική και Νότια Ευρώπη (Εσθονία, Λεττονία, Λιθουανία, Ισπανία).

Στις ΗΠΑ, η ανεργία των νέων αυξήθηκε κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες το 18%.

Οικονομική Υφεση – Παγκόσμια Κρίση (Links Γ’)

Αλαν Γκρήνσπαν (πρώην Πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ): «Η σημερινή οικονομική κρίση στις ΗΠΑ θα θεωρηθεί μάλλον η σοβαρότερη από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου»…

Είναι μάλλον βέβαιον ότι μετά είκοσι έτη, ζούμε πλέον το τέλος του Θατσερισμού.

Αποδεικνύεται την τελευταία πενταετία ότι η περίφημη ικανότητα της αγοράς για αυτορρύθμιση (και μάλιστα για αυτοδιόρθωση) δεν ήταν παρά το πέρασμα από τη μία κρίση στην άλλη· με την ομοιοπαθητική της ίασης όχι μόνον να μη λειτουργεί, αλλά αντιθέτως, απωθώντας τις συνέπειες της μιας κρίσης στις συνιστώσες της επόμενης, να καταλήγει σε έναν γιγαντισμό της παθολογίας του συστήματος ανυπόφορον. Το σύστημα είναι πλέον ένα ζόμπι που δεν μπορεί να υποφέρει τον εαυτόν του.

Στρέφεται τώρα απελπισμένο, προς κάποιαν ανακούφιση, στο κράτος, το οποίο στο μεταξύ έχει αποψιλώσει…

… κι αρχίζει να προσεύχεται στον Κέυνς (ενώ μέσα του τρέμει τον Μαρξ).

Οσο για τους προφήτες του νεοφιλελευθερισμού, που με τόσον αίμα (πάνω στο κεφάλι τους και) στα χέρια τους, έγραφαν τόσα χρόνια τις ωδές τους προς τη νέαν εποχή, τώρα τους βλέπουμε να σκούζουν ότι δεν φταίει ο νεοφιλελευθερισμός, αλλά το ότι ποτέ δεν… εφαρμόσθηκε σωστά! Οτι δηλαδή

ουδέποτε το θηρίο αφέθηκε τελείως ελεύθερο κι αν στο μεταξύ έφαγε τον μισόν πλανήτη φταίει που ήταν ολίγον δεμένο. Αλλοιώς διά της αυτορρυθμίσεως (ου μην

και της αυτοδιορθώσεως) θα τον είχε φάει όλον, δεν θα ετίθετο θέμα, δεν θα είχε μείνει κανείς για να γκρινιάζει.

*****

Με έναν οικτρό αλλά και ειρωνικόν τρόπο θυμίζει ο θρήνος των νεοφιλελεύθερων την απολογητική των «οπαδών» του κομμουνισμού όταν έλεγαν (το ίδιο ακριβώς που ισχυρίζονταν και οι εχθροί του): καλή η θεωρία, αλλά στην πράξη απέτυχε…

(σημείωση: ο σταλινισμός απέτυχε, όχι ο σοσιαλισμός -για αυτό και χρησιμοποίησα τη λέξη «οπαδοί»- αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία). Πάντως υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής μεταξύ νεοφιλελεύθερων και σταλινικών: η χυδαία αντίληψή τους για την οικονομία. Από κει και μετά ο δογματισμός είναι αναπόφευκτος.

……………………………………………………………….

Αν πολιτική είναι η διαχείριση των φαινομένων που παράγουν οι οικονομικές σχέσεις σε μια κοινωνία, αναλόγως του συσχετισμού των τάξεων μέσα σε ένα κράτος, εν σχέσει με το διεθνές περιβάλλον του

τότε η αποθέωση της οικονομίας (είτε από τους νεοφιλελεύθερους, είτε από τους κρατιστές) οδηγεί σε μια θρησκειολογική (μάλιστα σωτηριολογική) αντιμετώπιση της πραγματικότητας. Ο δογματισμός αυτός είναι ως εκ της φύσεώς του αντιδραστικός, είτε εκφράζεται με τον ιμπεριαλισμό του καταπιεστή, είτε με τον φονταμενταλισμό των θυμάτων του.

Κι έτσι σε αυτήν την εικοσαετία του -βασιλιά- νεοφιλελευθερισμού

πολύς πλανήτης φαγώθηκε, πολύς πόλεμος επεκράτησε, πολύ φτώχεια απλώθηκε, πολύς πλούτος συγκεντρώθηκε. Αυτό έγινε κατορθωτό με πολλή τηλεόραση, ικανή κρατική τρομοκρατία, με τον ευνουχισμό (και αυτοευνουχισμό) των διανοουμένων, με την κυριαρχία, μέσω των ΜΜΕ, πολλών νέων «κατά συνθήκην ψευδών». Αποτέλεσμα: η απαξίωση της εργασίας, ο αποχαιρετισμός στο 8ωρο (κι όλες τις δυνατότητες που παρείχε στον βίο), η απίσχνανση των ασφαλιστικών συστημάτων, η απαλλοτρίωση της εκπαίδευσης, η εφ’ όρου ζωής χρέωση των νοικοκυριών στις Τράπεζες, η πολιτισμική οπισθοδρόμηση.

***

Φτωχότεροι, χρεωμένοι (κι εν πολλοίς χαζοκουτιασμένοι) οι παλιοί, κι απελπισμένοι οι νέοι. Πλην πλουσίων όλο και περισσότερη προλεταριοποίηση της πολλά κολακευμένης απ’ τον Θατσερισμό μεσαίας τάξης, αυτή είναι πια η «νέα οικονομία»…

Τώρα, αιδημόνως, οι προφήτες του νεοφιλελευθερισμού κατεβαίνουν διακριτικά απ’ τους μιναρέδες του μεταμοντερνισμού, της πολιτικής ορθότητας κι όλων των άλλων κλισέ που επί χρόνια μας έριχναν κατακέφαλα. Μαζί τους εξίσου αιδημόνως κατεβαίνουν και οι προδότες της Αριστεράς. (Αν και αυτοί είναι πιο πεισματάρηδες, πολεμούν σαν τα διεθνή βάφεν Ες-Ες πιο φανατικά απ’ τα γερμανικά βάφεν Ες-Ες. Κρατάνε τις θέσεις τους με πείσμα, στα ΑΕΙ και στα ΜΜΕ κυρίως, έχουν πολλά να χάσουν.)

Ομως, με το ένα και με το άλλο (κι ώσπου να εννοήσεις, γέρασες) όλα αυτά τα χρόνια ο αμερικανικός τρόπος ζωής μάς κόστισε πολύν θάνατο. Οψόμεθα…

Αλλά είναι τραγικό (και ένας απ’ τους λόγους για τους οποίους κλονίζεται και ο δικομματισμός), τώρα που στα μάτια των μαζών έχει αρχίσει να φαίνεται πόσον γυμνός ήταν ο Θατσερισμός, τώρα ακριβώς να τον ενδύεται έως τα άκρα η κυβέρνηση Καραμανλή.

Με τη συνήθη καθυστέρησή της, δεκαετίας-εικοσαετίας, η Ψωροκώσταινα ακολουθεί κατά πόδας τους άλλους κατά διαόλου…

ΣΤΑΘΗΣ Σ. 24.ΙΙΙ.2008 stathis@enet.gr

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 24/03/2008

Η ύφεση, οι αγορές και η Ελλάδα


ΚΡΙΣΗ


ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Πληρώνουν ήδη τις συνέπειες

Ο ρόλος του κράτους στις σύγχρονες οικονομίες
Η κατάρρευση της επενδυτικής τράπεζας Bear Stearns επανέφερε στο προσκήνιο το ερώτημα περί του ρόλου που διαδραματίζει το κράτος. ΑΛ. ΚΑΨΥΛΗΣ * σελ.

Ζαλίζει το ασανσέρ των αγορών
Οι διεθνείς οργανισμοί περιγράφουν την παρούσα κρίση ως τη δεύτερη μεγαλύτερη τραπεζική κρίση των τελευταίων 100 χρόνων. Σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ και προβλέψεις της UBS, το κόστος της κρίσης ως ποσοστό του ΑΕΠ θα είναι το δεύτερο υψηλότερο της περιόδου, υστερώντας μόνο της ιαπωνικής τραπεζικής κρίσης την περίοδο 1990-1999. Η εβδομάδα που πέρασε ήταν δραματική για τους επενδυτές. Αρχισε σε συνθήκες πανικού στις χρηματιστηριακές αγορές όλου του κόσμου μετά την κατάρρευση της

Η κρίση ακυρώνει το μοντέλο των επενδυτικών κεφαλαίων
Από τον νεοφιλελευθερισμό στον νεοπροστατευτισμό: οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και οι μεγαλοτραπεζίτες που ενθάρρυναν τη γιγάντωση και τη διείσδυση των hedge funds στις αναδυόμενες αγορές της Ανατολής τώρα κλείνουν τις πύλες της Δύσης στα εξ Ανατολών ορμώμενα κρατικά επενδυτικά κεφάλαια. Πόσο εύκολο όμως είναι εν τέλει για τη Δύση να αρνηθεί το «ζεστό» χρήμα των Αράβων, των Ρώσων και των Κινέζων; Γ. ΤΣΙΑΡΑΣ * σελ.

Η δεύτερη χειρότερη κρίση της τελευταίας εκατονταετίας
Τ. ΜΑΝΤΙΚΙΔΗΣ
Ως η δεύτερη μεγαλύτερη τραπεζική κρίση των τελευταίων 100 χρόνων εξελίσσεται η πρόσφατη χρηματοοικονομική αναταραχή, η οποία, αν και άρχισε με κακούς υπολογισμούς σε «στοιχήματα» σε χρεόγραφα υποστηριζόμενα από στεγαστικά δάνεια υψηλού ρίσκου (subprime) στις ΗΠΑ, στη συνέχεια συνέβαλε στον περιορισμό της ρευστότητας μεταξύ τραπεζών και φαίνεται ότι τώρα λαμβάνει παγκόσμιες διαστάσεις, καθώς η κρίση αξιοπιστίας κυριαρχεί. Σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ και με προβλέψεις της

Οι ημέρες που συγκλόνισαν τη Γουόλ Στριτ
ΑΛ. ΚΑΨΥΛΗΣ
Η κατάρρευση ενός εκ των μεγαλυτέρων επενδυτικών ομίλων της Wall Street αποκάλυψε ότι η έκταση της κρίσης ρευστότητας στην αμερικανική αγορά είναι πολύ πιο βαθιά και εκτεταμένη από όσο υποψιάζονταν – ή έστω παραδέχονταν δημοσίως – οι αναλυτές. Η πώληση της Bear Stearns στην ανταγωνίστριά της JP Morgan Chase έτσι όπως έγινε, δηλαδή αντί πινακίου φακής, με χρήματα των αμερικανών φορολογουμένων και καθ’ υπέρβαση των κανόνων και πρακτικών που διέπουν το αμερικανικό

Οι ΗΠΑ πρέπει «να βάλουν χέρι» στο δημόσιο για να βοηθήσουν στην κρίση

Οι ΗΠΑ θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν το δημόσιο ταμείο τους για να βοηθήσουν τις τράπεζές τους που πλήττονται από την ύφεση και ν’ αμβλύνουν την παγκόσμια οικονομική κρίση, τονίζει σε συνέντευξή του στο σημερινό φύλλο της Φαϊνάνσιαλ Τάιμς ο Ιάπωνας υπουργό…

Οικονομική Υφεση – Παγκόσμια Κρίση (Links Β’)

Τζ. Στίγκλιτζ: Χειρότερη από το 1930 η τρέχουσα οικονομική κρίση

Οικονομική Υφεση – Παγκόσμια Κρίση (Links Α’)

Expert: U.S. in ‘recession of choice’

Congress and the Fed missed chances to keep the country from falling into recession by acting too slowly, according to a well-respected economist. CNNMoney.com reports that Lakshman Achuthan, managing director of the Economic Cycle Research Institute, says the economy is in what he calls «a recession of choice.»

Triple Shock Strikes the Global Economy

The American growth model will have to change.

Παγκοσμιοποίηση και κράτος πρόνοιας

Η αναδιάρθρωση αναγκαία προϋπόθεση για ένα πιο αποτελεσματικό κράτος
Φωτογραφία
Βασίλης Θ. Ράπανος
Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ενα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα τα τελευταία χρόνια είναι εκείνο των συνεπειών της παγκοσμιοποίησης στις οικονομικές δραστηριότητες και στον ρόλο του κράτους. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι σε μια εποχή μεγάλης κινητικότητας κεφαλαίων, επαναστατικών τεχνολογικών αλλαγών και έντονης διεθνοποίησης των οικονομικών συναλλαγών ο ρόλος του κράτους και κυρίως ο ρόλος του ως μοχλού αναδιανομής εισοδήματος μειώνεται σημαντικά. Ιδιαίτερα για το κράτος πρόνοιας, όπως αυτό αναπτύχθηκε μεταπολεμικά κυρίως στη Βόρεια Ευρώπη, υποστηρίζεται από πολλούς ότι αυτό δεν μπορεί να διατηρηθεί πλέον με τη μορφή που το ξέρουμε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Το κράτος πρόνοιας, υποστηρίζεται από πολλούς, κάνει την εργασία τόσο ακριβή ώστε τα παραγόμενα προϊόντα να μην μπορούν να επιβιώσουν στον διεθνή ανταγωνισμό μακροχρόνια. Τα ίδια προϊόντα, ισχυρίζεται αυτή η άποψη, παράγονται φθηνότερα σε άλλες περιοχές και επομένως οι περιοχές με χαμηλότερο κράτος πρόνοιας και άρα με μικρότερη φορολογική επιβάρυνση αποτελούν το πρότυπο στο οποίο πρέπει να προσαρμοστούμε αν δεν θέλουμε να έχουμε αυξημένη ανεργία και περιθωριοποίηση της χώρας στον διεθνή καταμερισμό εργασίας. Αν δεχθούμε αυτό το επιχείρημα, τότε οι χώρες έχουν τις εξής επιλογές:
* Υποχωρούν στις πιέσεις του ανταγωνισμού, κάνουν περικοπή στο κόστος του κράτους πρόνοιας, μειώνουν τη φορολογία του κεφαλαίου και της εργασίας και με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζουν την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων τους.
* Δεν υποχωρούν και ως συνέπεια έχουν την απώλεια θέσεων εργασίας επειδή τα προϊόντα τους δεν είναι ανταγωνιστικά διεθνώς. Αποτέλεσμα, η αύξηση της ανεργίας, που με τη σειρά της αποδυναμώνει το κράτος πρόνοιας.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του κράτους πρόνοιας αναφέρουν ότι το αυξημένο κόστος παραγωγής αντισταθμίζεται από την αυξημένη παραγωγικότητα της εργασίας και από τα προϊόντα υψηλής ποιότητας που παράγουν. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από το καλά εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό, τις καλές υποδομές, τα υπεύθυνα συνδικάτα και τις ειρηνικές εργασιακές σχέσεις. Οι αναπτυσσόμενες χώρες δεν έχουν αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, γι΄ αυτό προσπαθούν να τα αντισταθμίσουν με μικρότερο εργασιακό κόστος, χαμηλότερες τιμές στα ακίνητα και μικρότερη προστασία του περιβάλλοντος.
Φωτογραφία

Από διαδηλώσεις για τη μόλυνση της ατμόσφαιρας
reuters
Το αντεπιχείρημα σε αυτή την άποψη είναι ότι αυτό γινόταν πιο εύκολα στο παρελθόν και κυρίως στις χώρες του Βορρά, αλλά με την παγκοσμιοποίηση σήμερα δεν είναι πλέον δυνατόν. Η παγκοσμιοποίηση σημαίνει ότι τέτοια πλεονεκτήματα μπορεί να διαχυθούν γεωγραφικά και σε άλλες περιοχές, όπου με τη μεταφορά των εγκαταστάσεων παραγωγής μεταφέρονται και τεχνογνωσία και υψηλού επιπέδου διευθυντικά στελέχη που διασφαλίζουν την ποιότητα των προϊόντων και υπηρεσιών. Αποτέλεσμα είναι να μην υπάρχει πλέον η προστασία των πλεονεκτημάτων που είχαν οι βόρειες χώρες στο παρελθόν.
Από τα πιο πάνω γίνεται φανερό ότι το κράτος πρόνοιας είναι υπό πίεση και γι΄ αυτό παρατηρούμε ότι σε όλες σχεδόν τις χώρες έχουν γίνει βήματα για αναμόρφωση του υπάρχοντος συστήματος ή υπάρχει κάποιο πρόγραμμα μεταρρύθμισης. Το ερώτημα όμως που παραμένει είναι το πώς εξηγείται ότι οι χώρες που συνεχίζουν να έχουν μεγάλο κράτος πρόνοιας, όπως οι βόρειες χώρες, εξακολουθούν να είναι οι πιο ανταγωνιστικές σε όλες τις κλίμακες παγκόσμιας ταξινόμησης. Ενα επιπλέον ερώτημα είναι το γιατί δημιουργήθηκε αυτό το μεγάλο κράτος πρόνοιας στη Βόρεια Ευρώπη. Ηταν
απλώς προϊόν μιας συγκυρίας, αποτέλεσμα καλών οικονομικών επιδόσεων και αλτρουισμού ή και οικονομική επιταγή;
Η οικονομική έρευνα μας έχει δώσει ενδιαφέρουσες ερμηνείες, όχι μόνο γιατί δημιουργήθηκε το κράτος πρόνοιας και διευρύνθηκε αλλά και γιατί οι χώρες που το έχουν εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και των προϊόντων τους.
Σε ένα διάσημο πλέον άρθρο του ο καθηγητής Dani Rodrik («Why Do Μore Οpen Εconomies Ηave Βigger Governments?»,
Journal of Ρolitical Εconomy, 106(5), Οκτώβριος 1998) διατύπωσε την εξής προσέγγιση, η οποία φαίνεται να επιβεβαιώνεται και εμπειρικά. Ο καθηγητής Rodrik ξεκίνησε από την παρατήρηση ότι μεγάλο κράτος και ειδικότερα ισχυρό κράτος πρόνοιας φαίνεται να έχουν οι βόρειες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες χαρακτηρίζονται και από το ότι έχουν μικρές ανοιχτές οικονομίες. Στην προσπάθειά τους να βρουν νέες αγορές για τα προϊόντα τους οι χώρες αυτές αναζήτησαν νέες αγορές σε άλλες χώρες. Το άνοιγμα όμως στις διεθνείς αγορές κάνει τις οικονομίες αυτές πολύ εύτρωτες στις διεθνείς οικονομικές διαταράξεις και θέτει τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους σε πολύ μεγαλύτερους κινδύνους από ό,τι σε πιο κλειστές οικονομίες. Μια σημαντική μεταστροφή των όρων εμπορίου ή μια διεθνής ύφεση έχει σημαντικές συνέπειες στις ανοιχτές οικονομίες, με αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας και/ή τη μείωση των μισθών. Για να διατηρηθεί όμως η κοινωνική συνοχή και να μην υπάρχουν άλλες κοινωνικές ή οικονομικές αναταράξεις είναι αναγκαίο οι κίνδυνοι αυτοί να καλυφθούν. Επειδή
τους κινδύνους αυτούς δεν μπορούν να καλύψουν οι αγορές από μόνες τους, ήρθε το κράτος και μέσα από τον μηχανισμό του κράτους πρόνοιας ανέλαβε να τους καλύψει. Αυτό εξηγεί και το γιατί οι πιο ανοιχτές στον διεθνή ανταγωνισμό οικονομίες έχουν και μεγαλύτερο κράτος πρόνοιας.
Η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και η αναβάθμιση του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσα από κρατικά προγράμματα συμβάλλουν στην αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων και επομένως της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων και υπηρεσιών που παράγουν. Αυτό ίσως εξηγεί και το γιατί οι μικρές ανοιχτές οικονομίες της Βόρειας Ευρώπης κατατάσσονται πολύ ψηλά στην κλίμακα της διεθνούς ανταγωνιστικότητας.
Το ερώτημα όμως της χρηματοδότησης ενός μεγάλου και ισχυρού κράτους πρόνοιας παραμένει. Οι αυξημένες δαπάνες συνεπάγονται αυξημένα φορολογικά έσοδα και σε μια εποχή έντονου φορολογικού ανταγωνισμού, ιδιαίτερα στη φορολογία του κεφαλαίου, πολλές χώρες αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε μείωση των φορολογικών συντελεστών του. Η αλήθεια είναι ότι, αν και οι ανώτατοι φορολογικοί συντελεστές του κεφαλαίου μειώθηκαν την περίοδο 1995-2005 κατά μέσον όρο 8,5 μονάδες στην ΕΕ των «15», η πραγματική επιβάρυνση του κεφαλαίου έχει αυξηθεί κατά 5,6 μονάδες λόγω διεύρυνσης της βάσης, μείωσης απαλλαγών κ.λπ. Από την άλλη πλευρά, η πραγματική επιβάρυνση της εργασίας την ίδια περίοδο έχει μείνει σχεδόν αμετάβλητη. Με απλά λόγια, τα δέκα τελευταία χρόνια δεν έχουμε πραγματική ελάφρυνση του κεφαλαίου αλλά αύξηση.

Εξάλλου, οι χώρες με μεγάλο κράτος πρόνοιας προχώρησαν σε σημαντικές αλλαγές σε ό,τι αφορά τις δαπάνες τους και εισήγαγαν συστήματα μεσοπρόθεσμων προϋπολογισμών και συστηματικής αξιολόγησης των δαπανών τους. Ετσι μπόρεσαν να μειώσουν τις δαπάνες τους ως ποσοστό του ΑΕΠ χωρίς να μειωθεί η ποσότητα και ποιότητα των προσφερομένων δημόσιων υπηρεσιών. Η εμπειρία δείχνει επομένως ότι οι χώρες με υψηλή ανταγωνιστική θέση εξακολουθούν να έχουν ισχυρό κράτος πρόνοιας, ιδίως στην Ευρώπη, η φορολογική επιβάρυνση είναι υψηλή αλλά και ο κρατικός τους μηχανισμός είναι πολύ αποτελεσματικός. Ισως το ζητούμενο δεν είναι λοιπόν ο περιορισμός του κράτους πρόνοιας αλλά η αναδιάρθρωσή του για να γίνει αποτελεσματικό και οι διαρθρωτικές αλλαγές σε άλλους τομείς που αυξάνουν την παραγωγικότητα.

Χρηματοοικονομική παγκοσμιοποίηση

Περισσότερη αποτελεσματικότητα ή αστάθεια;
Φωτογραφία
Γιώργος Αργείτης
Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών
Η δομή του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος βρίσκεται σε διαδικασία μετασχηματισμού, αποτέλεσμα, ανάμεσα σε άλλους παράγοντες, της χρηματοοικονομικής παγκοσμιοποίησης. Η τελευταία είναι συνέπεια της κατάργησης των περιορισμών στην κίνηση του χρηματικού κεφαλαίου που ίσχυαν στο πλαίσιο του διεθνούς νομισματικού συστήματος του Βretton Woods. Το άνοιγμα των αγορών χρήματος και κεφαλαίου απέκτησε ιδιαίτερη ένταση τις δύο τελευταίες δεκαετίες, μεταβάλλοντας τη λειτουργία τους, αλλά και τον ρόλο τους στο οικονομικό σύστημα και ειδικότερα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων πολιτικής και επενδύσεων. Η κυρίαρχη θεώρηση και πολιτική, όσον αφορά την αναγκαιότητα της χρηματοοικονομικής απελευθέρωσης, στηρίζεται πάνω σε ένα σύνολο υποθέσεων και προσδοκιών, ότι δηλαδή η ελεύθερη κίνηση του χρηματικού κεφαλαίου συμβάλλει: α) στην αποτελεσματικότερη ανακατανομή της αποταμίευσης από τις πλούσιες χώρες στις χώρες που προσφέρουν «πλούσιες» επενδυτικές ευκαιρίες, β) στην αποτελεσματικότερη οργάνωση των ίδιων των αγορών χρήματος και κεφαλαίου, προσφέροντας ευκαιρίες χαμηλού κόστους δανεισμού, γ) στην ανάπτυξη νέων χρηματοοικονομικών εργαλείων για την αποτελεσματικότερη διαχείριση του ρίσκου που δημιουργεί το άνοιγμα των αγορών, δ) στην οικονομική μεγέθυνση και ανάπτυξη των οικονομιών, αποτέλεσμα της αποτελεσματικότερης παγκόσμιας κατανομής της αποταμίευσης, και ε) στην «υγιή» πειθάρχηση των κυβερνήσεων και των νομισματικών αρχών, ώστε να εφαρμόζουν πολιτικές φιλικές προς τις αγορές, μεγιστοποιώντας τις δυνατότητές τους για οικονομική μεγέθυνση.
Σε τι βαθμό αυτές οι υποθέσεις και οι προσδοκίες έχουν επαληθευτεί; Εάν αξιολογήσουμε την ιστορική εμπειρία, αλλά και την πλειονότητα των εμπειρικών ερευνών, δυστυχώς θα καταλήξουμε στο ανησυχητικό συμπέρασμα ότι τα πραγματικά οφέλη είναι πολύ κάτω των προσδοκιών. Και το συμπέρασμα είναι ανησυχητικό, καθώς δεν υπάρχει ουσιαστικός πολιτικός προβληματισμός ως προς τον επαναπροσδιορισμό της εξουσίας που σήμερα διαθέτουν οι διεθνοποιημένες αγορές χρήματος και κεφαλαίου και του ελέγχου που ασκούν στη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων.

Ο συνδυασμός των απελευθερωμένων χρηματαγορών και των κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών έχει, από πολλούς αναλυτές, ενοχοποιηθεί για την αστάθεια των ίδιων των αγορών χρήματος, τις συχνές διακυμάνσεις και κρίσεις στις αγορές κεφαλαίου, τις πολύ μέτριες μακροοικονομικές επιδόσεις της πλειοψηφίας των αναπτυσσόμενων και αναπτυγμένων χωρών. Η μνήμη μας αρχίζει πλέον να γεμίζει από τις χώρες και τις ζώνες χωρών που έχουν δοκιμαστεί από χρηματοπιστωτικές διαταραχές και κρίσεις με σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος. Ηνωμένο Βασίλειο, Μεξικό, Ανατολική Ασία, Λατινική Αμερική, Ρωσία, τελευταία οι ΗΠΑ. Η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών μάς δείχνει ότι η πραγματικότητα είναι σε αντίθεση με τις υποθέσεις και τις υποσχέσεις πολιτικών, οικονομολόγων και διεθνών οργανισμών, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα, ο ΟΟΣΑ, για την αναγκαιότητα της χρηματοοικονομικής απελευθέρωσης. Πρώτον, οι καθαρές κεφαλαιακές ροές έχουν ως κύρια κατεύθυνσή τους τις πλούσιες χώρες. Δεύτερον, τα υψηλά πραγματικά επιτόκια έχουν ανακατανείμει το εισόδημα από τους δανειζόμενους στους δανειστές, πλήττοντας τις επενδύσεις και την ανάπτυξη. Τρίτον, η ανάπτυξη νέων χρηματοπιστωτικών εργαλείων έχει δημιουργήσει νέες εστίες ρίσκου, αβεβαιότητας και κινδύνου στις αγορές χρήματος, αλλά και στην πραγματική οικονομία. Τέταρτον, η επιθυμητή από τις αγορές πειθαρχία των κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών έχει διαμορφώσει μια αντιπληθωριστική εμμονή στην άσκηση μακροοικονομικής πολιτικής, με κόστος την υψηλή ανεργία. Επιπρόσθετα, οι κυβερνήσεις, στην προσπάθειά τους να διασφαλίσουν αξιοπιστία ως προς τις προθέσεις της πολιτικής τους, αποφεύγουν την εφαρμογή πολιτικών μη αποδεκτών από το εύκολα μετακινούμενο χρηματικό κεφαλαίο.

Στις αρχές του 21ου αιώνα η ίδια η δημοκρατία φαίνεται να είναι όμηρος της χρηματοοικονομικής παγκοσμιοποίησης.

Αν όμως η ιστορική εμπειρία και οι σχετικές μελέτες δεν δικαιολογούν την απελευθέρωση των αγορών χρήματος και κεφαλαίου ως στρατηγική βελτίωσης της οικονομικής αποτελεσματικότητας και της ανάπτυξης, τότε πώς δικαιολογείται η προσκόλληση των κυβερνήσεων και των διεθνών οργανισμών στην πολιτική αυτή; Η απάντηση ίσως βρίσκεται στο γεγονός ότι η πολιτική πάντα εξυπηρετεί κάποιους. Ποιες είναι οι κοινωνικές δυνάμεις που ωφελούνται από τη φιλελεύθερη αναδόμηση του διεθνούς συστήματος διαχείρισης χρήματος και κεφαλαίου;

Οι στατιστικές της διανομής του εισοδήματος μας δίνουν την απάντηση. Υπάρχει σημαντική ανακατανομή εισοδήματος προς όφελος των τραπεζών, των θεσμικών επενδυτών (π.χ. mutual funds, equity funds, hedge funds), των εισοδηματιών, των κατόχων του πλούτου. Είναι συνεπώς απόλυτα φυσιολογικό οι κοινωνικές αυτές ομάδες να εναντιώνονται σε κάθε πολιτική επιθυμία, πολύ περισσότερο σε κάθε πολιτική πρωτοβουλία για αναδόμηση του διεθνούς νομισματικού συστήματος, στον έλεγχο στην κίνηση των κεφαλαίων, στη δημιουργία μιας υπερεθνικής εποπτικής νομισματικής αρχής, στη φορολόγηση της διασυνοριακής ροής του χρηματικού κεφαλαίου. Οι επιλογές αυτές θα περιόριζαν την πολιτική ισχύ και εξουσία τους και τις παγκόσμιες κερδοσκοπικές ευκαιρίες υπερ-πλουτισμού τους.
Ενα σημαντικό ερώτημα είναι αν θα μπορούσε η χρηματοοικονομική παγκοσμιοποίηση να είχε δημιουργήσει περισσότερη αποτελεσματικότητα και ανάπτυξη. Η απάντηση βρίσκεται στη σφαίρα της οικονομικής φιλοσοφίας και της πολιτικής ιδεολογίας. Οποιος πιστεύει στον φιλελεύθερο μύθο της αγοράς και του ανταγωνιστικού καπιταλισμού τότε απλώς θα ψάχνει στη διαφθορά των κυβερνήσεων, στο διογκωμένο κράτος και στη δυσλειτουργία της αγοράς εργασίας να βρει τις αιτίες της οικονομικής και κοινωνικής αστάθειας που έχει δημιουργήσει η- αναπόφευκτη γι΄ αυτόν- χρηματοοικονομική παγκοσμιοποίηση.
Οποιος δεν πιστεύει σε φιλελεύθερους μύθους θα ερμηνεύει την αστάθεια των απελευθερωμένων χρηματοοικονομικών
αγορών ως έκφραση της αστάθειας του ίδιου του συστήματος της αγοράς, ως αποτέλεσμα της εξυπηρέτησης συγκεκριμένων συμφερόντων σε βάρος των συμφερόντων της πλειοψηφίας. Ο Κeynes είχε ισχυριστεί ότι οι συμμετέχοντες στις χρηματοοικονομικές αγορές συμπεριφέρονται όπως και οι κριτές στους διαγωνισμούς ομορφιάς, οι οποίοι ψηφίζουν αφού πρώτα έχουν προσπαθήσει να μαντέψουν τη μέση γνώμη για την πιο όμορφη υποψήφια. Η ιδιαιτερότητα της σημερινής εποχής είναι ότι τη μέση γνώμη για τη συμπεριφορά των αγορών, η οποία επηρεάζει τις επιλογές των κυβερνήσεων και των επενδυτών, τη διαμορφώνουν οι θεσμικοί επενδυτές, επιβάλλοντας με τον τρόπο αυτό τις δικές τους πολιτικές και αξίες και τα δικά τους συμφέροντα στο σύνολο του οικονομικού συστήματος.
Η ισχύς των θεσμικών επενδυτών απορρέει από δύο κρίσιμες παραμέτρους της σημερινής δομής του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συστήματος. Πρώτον, το τεράστιο μέγεθος στα κεφάλαια που διαχειρίζονται, η μετακίνηση των οποίων αποσταθεροποιεί ακόμη και τις πιο ισχυρές οικονομίες. Δεύτερον, προσφέροντας υψηλές αποδόσεις συγκεντρώνουν ατομικούς επενδυτές, τους οποίους έχουν σε επενδυτική εγρήγορση, σε αντίθεση με την παθητική συμπεριφορά του τραπεζικού καταθέτη. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί στη θεσμοθέτηση της κουλτούρας του διαχειριστή του χρήματος στις σύγχρονες κοινωνίες, δημιουργώντας ένα κύμα φιλελεύθερων αξιών, έναν «πολιτισμό» της αγοράς του χρήματος που δημιουργεί πλούτο για λίγους και ψευδαισθήσεις για πολλούς. Η άσκηση πολιτικών που εξυπηρετούν τη διαχείριση του πλούτου μικρών μειοψηφιών έχει αρνητικές συνέπειες στην απασχόληση, στην οικονομική μεγέθυνση, στο σύνολο του ιδιωτικού μη χρηματοπιστωτικού τομέα της οικονομίας.
Η συμπεριφορά του διεθνούς χρηματοοικονομικού συστήματος τις δύο τελευταίες δεκαετίες αποκαλύπτει τη δομική του δυσλειτουργία. Η συνεχιζόμενη την τελευταία περίοδο νομισματοπιστωτική αστάθεια θέτει την πολιτική, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, μπροστά σε μία από τις πιο σημαντικές προκλήσεις του 21ου αιώνα. Να αξιοποιήσει νέες ιδέες, να υπηρετήσει νέες αξίες και, στη βάση αυτή, να επανασχεδιάσει την αρχιτεκτονική του διεθνούς νομισματικού και πιστωτικού συστήματος με κριτήριο την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. *

Fair Trade στη Θεσσαλονίκη

Στις 26 Σεπτεμβρίου εγκαινιάζεται το κατάστημα Altromercato της Fair Trade Ελλάς

στην οδό Βύρωνος 6 (πλησίον πλατείας Ναυαρίνου), ώρα 19.30 μ.μ.

«Ύστερα από έναν χρόνο πολύτιμης εμπειρίας που αποκομίσαμε από το κατάστημα της Αθήνας αλλά και την αγάπη και τη θερμή αποδοχή από τον κόσμο συνεχίζουμε το έργο μας και την προσπάθειά μας με πολύ διάθεση και όρεξη», δηλώνει η πρόεδρος της οργάνωσης Marina Sarli.

Αυτό το καινούργιο μη κερδοσκοπικό κατάστημα είναι το αποτέλεσμα της εκδήλωσης ενδιαφέροντος από το κοινό και τους καταναλωτές της Θεσσαλονίκης. Σε διάφορες εκδηλώσεις, φεστιβάλ και κρατώντας συχνή επικοινωνία με τα γραφεία μας στην Αθήνα έχουν εκφράσει επανειλημμένως την ανάγκη να έχουν το δικό τους σημείο αναφοράς για τις υπεύθυνες αγορές τους.

Το μεγάλο βήμα για την έναρξη έγινε με την αμέριστη υποστήριξη από την ομάδα της Θεσσαλονίκης με επικεφαλής τον Χαράλαμπο Παπαϊωάννου, την Πολίνα Μουσιάδου, την Μαρία Απειρανθίτου και τον Κώστα Κεσανλή, στους οποίους βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό η οργάνωσή μας.

Όπως στην Αθήνα έτσι και στη Θεσσαλονίκη, το κατάστημα Altromercato σκοπεύει να γίνει τόπος συνάντησης για εθελοντές, καταναλωτές και για όσους αναζητούν μια επιλογή που θα εκφράζει την καθημερινή τους στάση απέναντι στα προβλήματα της φτώχειας, της ισόρροπης ανάπτυξης και του σεβασμού του ανθρώπου. Μια συνηθισμένη και επαναλαμβανόμενη πράξη, όπως οι καθημερινές μας αγορές, γίνεται αμέσως πιο σημαντική όταν μάθουμε πως προβλήματα, όπως εκμετάλλευση, φτώχεια και κοινωνική αδικία, κρύβονται σε πολλά από τα προϊόντα που αγοράζουμε. Είναι καιρός να αρχίσουμε να ελέγχουμε αν οι μέθοδοι και οι συνθήκες παραγωγής ενός προϊόντος ανταποκρίνoνται στις δικές μας ηθικές αξίες και να επιλέγουμε με βάση αυτές τι αγοράζουμε.

Το δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο (fair trade) αποτελεί μια ιδέα και ένα κίνημα. Η ιδέα προέρχεται από την πεποίθηση ότι το παγκόσμιο εμπόριο δεν χρειάζεται να αγνοεί ανθρώπους εστιάζοντας μόνο στους κανόνες ζήτησης και προσφοράς, αλλά μπορεί και να εμπλουτιστεί από τις υψηλές αρχές της δικαιοσύνης και της ηθικής. Σε αντίθεση με το συμβατικό διεθνές εμπόριο, το δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο στοχεύει στον περιορισμό της φτώχειας και στη βιώσιμη ανάπτυξη των οικονομικά μη προνομιούχων και περιθωριοποιημένων παραγωγών του αναπτυσσόμενου κόσμου, προστατεύοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα και το περιβάλλον και εξασφαλίζοντας ίσες ευκαιρίες μεταξύ των δύο φύλων, υγιείς και ασφαλείς συνθήκες εργασίας και υψηλή ποιότητα προϊόντων. Η πιστοποίηση των παραγωγών και των προϊόντων τους γίνεται από οργανισμούς πιστοποίησης υπεύθυνους για το διαρκή έλεγχο των παραγωγών, των εισαγωγέων και των εμπόρων που έχουν άδεια να χρησιμοποιούν ετικέτες fair trade, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι τα προϊόντα τους σέβονται αυστηρά τα κριτήρια του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου.

Στο κατάστημα altromercato θα βρείτε χειροποίητα αντικείμενα και έπιπλα, βιολογικά τρόφιμα, φυσικά καλλυντικά, βιολογικά παιδικά ρούχα και παιχνίδια, χειροποίητα κοσμήματα και αξεσουάρ που συνδυάζουν την υψηλή ποιότητα και αισθητική με τις υψηλές αξίες του σεβασμού και της αλληλεγγύης που φιλοτεχνούν ένα πιο δίκαιο κόσμο. Altromercato σημαίνει «άλλη αγορά», μια εναλλακτική αγορά που μας δείχνει το δρόμο της υπέυθυνης κατάναλωσης.

FAIR TRADE ΕΛΛΑΣ

Η Fair Trade Ελλάς είναι μια μη κερδοσκοπική, μη κυβερνητική οργάνωση, που ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 2004 με στόχο τη διάδοση του κινήματος του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου στην Ελλάδα και την εκπαίδευση ενσυνείδητων και υπεύθυνων καταναλωτών.

· Προωθεί πιστοποιημένα προϊόντα fair trade στην ελληνική αγορά μέσα από τη λειτουργία μη κερδοκοπικών καταστημάτων και τη συμμετοχή μας σε σχετικές εκθέσεις και φεστιβάλ.

· Αναπτύσσει δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης της κοινής γνώμης και εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία.

· Συμμετέχει σε αναπτυξιακές συνεργασίες με στόχο την τοπική ανάπτυξη και την επιμόρφωση παραγωγών σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Από το Μάρτιο του 2005 αρχίζει να δραστηριοποιείται το μη κερδοσκοπικό κατάστημα Altromercato στην Αθήνα με την υποστήριξη δεκάδων εθελοντών. Παράλληλα έχει την ευθύνη της υλοποίησης των εξής δράσεων:

· το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Ταξιδεκπαιδεύουμε ένα δίκαιο και αλληλέγγυο κόσμο» το οποίο διενεργείται στα πλαίσια της αναπτυξιακής εκπαίδευσης της ΥΔΑΣ του Υπουργείου Εξωτερικών και στοχεύει στην ευαισθητοποίηση της ελληνικής κοινής γνώμης και ειδικά των νέων και μαθητών σχετικά με τις αρχές του δίκαιου εμπορίου και την ανάγκη υιοθέτησής τους με σκοπό να καταπολεμηθεί η φτώχεια διεθνώς.

· Πρόγραμμα EVS. Πρόκειται για φιλοξενία εθελοντών από όλα τα μέρη του κόσμου διάρκειας 6 μηνών για την προώθηση του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου. Αποστολή ελλήνων εθελοντών στην Ευρώπη και σε αναπτυσσόμενες χώρες για εθελοντική εργασία διάρκειας από 6 έως 12 μήνες.

· Καμπάνιες εναντίον της φτώχειας.

Η Fair Trade Hellas από το 2005 έγινε το ελληνικό μέλος του διεθνούς συνεταιρισμού CTM Altromercato, ενώ βρίσκεται στη διαδικασία έγκρισης αιτήσεως ως νέο μέλος της IFAT.

Fair Trade Ελλάς

Νίκης 30, 10557 Αθήνα

+30 210 3614070

info@fairtrade.gr

www.fairtrade.gr

Altromercato F.T.H.

Βύρωνος 6, 54622 Θεσσαλονίκη

+30 2310 241648

thessaloniki@fairtrade.gr

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

Οι ρίζες του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου μπορούν να αναζητηθούν στο παρελθόν σε εγχειρήματα που ξεκίνησαν από εκκλησίες στη Νότιο Αμερική και στην Ευρώπη στα τέλη του 1940. Στόχος τους ήταν να προσφέρουν ανακούφιση σε πρόσφυγες και σε άλλες κοινότητες ανθρώπων χτυπημένες από τη φτώχεια, πουλώντας τις χειροτεχνίες τους στις Βόρειες αγορές. Συγκρινόμενες με τις δομές του συμβατικού εμπορίου, αυτές οι Οργανώσεις Εναλλακτικού Εμπορίου (ATOs) προσέφεραν μεγαλύτερες απολαβές στους παραγωγούς του αναπτυσσόμενου κόσμου μέσω του άμεσου εμπορίου και των δίκαιων τιμών.

Η πιστοποίηση των αγαθών του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου ξεκίνησε στην Ολλανδία το 1988, σαν απάντηση στην κατακόρυφη πτώση των τιμών στην παγκόσμια αγορά του καφέ. Η υπέρ-δίκαια σφραγίδα ξεκίνησε αργότερα στη Γερμανία. Σήμερα, 19 χώρες έχουν τις δικές τους πρωτοβουλίες ετικετοποίησης, που λειτουργούν με τα ίδια κριτήρια υπό την αιγίδα του Οργανισμού Ετικετοποίησης δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου.

Υπάρχουν πολλοί θρύλοι για την ιστορία του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου.

Κάποιοι λένε ότι οι Αμερικάνοι ήταν οι πρώτοι με τα Δέκα Χιλιάδες Χωριά (πρώην Αυτοβοηθούμενοι Τεχνίτες) που άρχισαν ν’ αγοράζουν κεντήματα από το Πουέρτο Ρίκο το 1946, και η SERRV που ξεκίνησε τις συναλλαγές με φτωχές κοινότητες στο Νότο στα τέλη του 1940. Το πρώτο επίσημο κατάστημα «δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου» το οποίο πουλούσε αυτά και διάφορα άλλα είδη άνοιξε το 1958 στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τα πρώτα ίχνη του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου στην Ευρώπη χρονολογούνται από τα τέλη του 1950, όταν η Oxfam UK άρχισε να πουλά χειροτεχνίες που έφτιαχναν Κινέζοι πρόσφυγες στα μαγαζιά της. Το 1964 δημιούργησε τον πρώτο Οργανισμό δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου. Παράλληλα, πρωτοβουλίες γινόταν και στην Ολλανδία και το 1967, ιδρύθηκε ο εισαγωγικός οργανισμός Fair Trade Organisatie.

Το ίδιο χρονικό διάστημα, ομάδες του Τρίτου Κόσμου από τη Δανία άρχισαν να πουλάνε ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο με το μήνυμα: «Αγοράζοντας ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο προσφέρετε στους ανθρώπους στις φτωχές χώρες μια θέση στον ήλιο της ευημερίας». Αυτές οι ομάδες συνέχισαν με το να πωλούν χειροτεχνίες από το Νότο, και το 1969 το πρώτο «Κατάστημα του Τρίτου Κόσμου» άρχισε να λειτουργεί. Τα Καταστήματα του Κόσμου (ή καταστήματα δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου όπως αποκαλούνται σε άλλα μέρη του κόσμου) έχουν παίξει κρίσιμο ρόλο στο κίνημα του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου. Όχι μόνο ιδρύουν σημεία πώλησης, αλλά επίσης είναι πολύ ενεργά στην εκστρατεία και στο ξύπνημα συνειδήσεων.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’60 και του ’70 επίσης, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και κοινωνικά κινούμενα άτομα σε πολλές χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής, διέκριναν την ανάγκη για οργανώσεις δίκαιου μάρκετινγκ, οι οποίες θα παρείχαν συμβουλές, βοήθεια και υποστήριξη σε μη προνομιούχους παραγωγούς. Πολλές τέτοιες Νότιες Οργανώσεις δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου ιδρύθηκαν και δημιουργήθηκαν σύνδεσμοι με τις καινούριες οργανώσεις του Βορρά. Αυτές οι σχέσεις βασίζονταν στον συνεταιρισμό, στο διάλογο, στη διαφάνεια και στον σεβασμό. Ο στόχος ήταν μεγαλύτερη δικαιοσύνη στο διεθνές εμπόριο.

Παράλληλα μ’ αυτήν την κίνηση πολιτών, οι αναπτυσσόμενες χώρες οργάνωναν διεθνείς πολιτικές συζητήσεις, όπως το δεύτερο συνέδριο του UNCTAD (United Nations Conference On Trade And Development) -Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την ανάπτυξη- που πραγματοποιήθηκε στο Δελχί το 1968, για να μεταδώσουν το μήνυμα «Trade Not Aid» -Εμπόριο όχι Βοήθεια-.

Αυτή η προσέγγιση έδωσε έμφαση στην καθιέρωση δίκαιων εμπορικών σχέσεων με το Νότο, αντί να βλέπει το Βορρά να οικειοποιείται όλα τα οφέλη και να επιστρέφει μόνο ένα μικρό μέρος αυτών των οφελών ως βοήθεια για ανάπτυξη.

Η ανάπτυξη του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου (ή εναλλακτικού εμπορίου όπως ονομαζόταν στις αρχές) από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 και μετά σχετιζόταν κυρίως με την ανάπτυξη του εμπορίου. Μεγάλωσε ως απάντηση στη φτώχεια και τις καταστροφές στο Νότο και εστίασε στην προώθηση των προϊόντων χειροτεχνίας. Οι ιδρυτές του ήταν συχνά αναπτυξιακές οργανώσεις και μερικές φορές οργανώσεις της εκκλησίας σε ευρωπαϊκές χώρες. Αυτές οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, δρώντας με τους συνεταίρους τους στο Νότο, συχνά οικονομικά και πολιτικά περιθωριοποιημένων, βοήθησαν στην ίδρυση Οργανισμών δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου στον αναπτυσσόμενο κόσμο, που οργάνωναν τους παραγωγούς και την παραγωγή, παρείχαν κοινωνικές υπηρεσίες στους παραγωγούς και έκαναν εξαγωγές στο Βορρά.

Η οργάνωση Fair Trade Hellas ξεκίνησε από την πρωτοβουλία της Marina Sarli, εθελόντριας από την Ιταλία ενός εννιάμηνου προγράμματος (Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία) στο Ελληνικό Παιδικό Μουσείο, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς.

Η Marina πρόσφερε εθελοντική εργασία σε ένα κατάστημα του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου στην Ιταλία. Όταν ήρθε στην Ελλάδα, παρατήρησε ότι ήταν ελάχιστα τα άτομα που γνώριζαν για το κίνημα του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου αλλά και για τις παγκόσμιες εκστρατείες ενάντια στις μεγάλες πολυεθνικές που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα κατά τη διάρκεια ενός παραγωγικού κύκλου.

Από το 2002 έως το 2004 δημιουργήθηκε μία άτυπη ομάδα εθελοντών που συμμετείχε σε διάφορες εκδηλώσεις και φεστιβάλ. Στη συνέχεια σχεδιάστηκε μία ιστοσελίδα www.fairtrade.gr για την ενημέρωση στα ελληνικά σχετικά με το δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο αλλά και για εκστρατείες που αφορούσαν την ηθική οικονομία σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το 2004 η Fair Trade Hellas απέκτησε τη νομική μορφή της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας. Απαρτίζεται από 10 άτομα που συγκροτούν το διοικητικό συμβούλιο και τη γενική συνέλευση και λαμβάνουν αποφάσεις από κοινού. Όλοι είναι εθελοντές όπως συμβαίνει και στις τοπικές ομάδες που έχουν ένα ρόλο συντονιστικό σχετικά με τις δράσεις σε τοπικό επίπεδο.

Στις 16 Μαρτίου του 2006 εγκαινιάστηκε το πρώτο μη κερδοσκοπικό κατάστημα της Ελλάδας στο κέντρο της Αθήνας.

Από τότε η παρουσία της οργάνωσης σε εκθέσεις, φεστιβάλ, κοινωνικά φόρουμ, πολιτιστικές εκδηλώσεις δυναμώνει όλο και περισσότερο χάρη στην αφοσίωση των ήδη πέντε εργαζομένων και των δεκάδων εθελοντών της.

Εκτός από την προώθηση των προϊόντων η Fair Trade Hellas συμμετέχει ενεργά στην αφύπνιση της κοινωνίας μέσα από την υλοποίηση του εκπαιδευτικού προγράμματος «Ταξιδεκπαιδεύουμε ένα δίκαιο και αλληλέγγυο κόσμο», που στοχεύει στην ευαισθητοποίηση της ελληνικής κοινής γνώμης και ειδικά των νέων και μαθητών σχετικά με τις αρχές του δίκαιου εμπορίου και την ανάγκη υιοθέτησής τους με σκοπό να καταπολεμηθεί η φτώχεια διεθνώς.

Συμμετέχει στο πρόγραμμα EVS της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για φιλοξενία εθελοντών από όλα τα μέρη του κόσμου διάρκειας 6 μηνών για την προώθηση του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου αλλά και για την αποστολή ελλήνων εθελοντών στην Ευρώπη και στις αναπτυσσόμενες χώρες για εθελοντική εργασία διάρκειας από 6 έως 12 μήνες. Επίσης, λαμβάνει ενεργό ρόλο στην εκστρατεία κατά της φτώχειας.

Fair Trade Hellas

info@fairtrade.gr

www.fairtrade.gr

T/F +30 210 3614070

Marina Sarli

marina@fairtrade.gr

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ FAIR TRADE

  1. ΣΡΙ ΛΑΝΚΑ: Χειροποίητα αντικείμενα Gospel House

Η Gospel House (Γκόσπελ Χάους) είναι μια οικογενειακή επιχείρηση, που ιδρύθηκε με σκοπό τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης για φτωχούς και ημι-μορφωμένους νέους. Παράγει χειροποίητα διακοσμητικά αντικείμενα, ξύλινα παιχνίδια (φωτογραφ. 01 – 06) και κάρτες.

Ιστορία και σκοπός

Η « Γκόσπελ Χάους», ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1970, ενώ το 1984 ξεκίνησε να δραστηριοποιείται στα χειροποίητα αντικείμενα με σκοπό την αναβίωση και ανάπτυξη παραδοσιακών χειροποίητων μεθόδων, την προώθηση μιας βιώσιμης χρήσης πρώτων υλών και το σημαντικότερο, τη δημιουργία δραστηριοτήτων που αποφέρουν εισόδημα σε νέους ανθρώπους και γυναίκες που προέρχονται από την περιοχή Μαντάμπε. Νέοι, φτωχοί και ημι-εκπαιδευμένοι (γυναίκες και άνδρες) εκπαιδεύονται και απασχολούνται στην παραγωγή ξύλινων παιχνιδιών, σκευών και χειροποίητων διακοσμητικών αντικειμένων.

Η Γκόσπελ Χάους είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης που επενδύει όλα τα κέρδη της σε κοινωνικά έργα. Όλοι οι εργαζόμενοι λαμβάνουν έναν δίκαιο μισθό, επιδόματα αδειών αλλά και επίδομα κοινωνικής ασφάλισης για στέγαση και υπηρεσίες υγείας. Η εταιρεία έχει προσλάβει άτομα και βοηθάει 9 τοπικές ομάδες τεχνιτών στην εμπορευματοποίηση των προϊόντων τους.

Παρέχει υποστήριξη (οργανωτική, οικονομική), συμβουλευτικές υπηρεσίες και εμπορικές επαφές σε συνεργάτες παραγωγούς.

Ο αριθμός των ομάδων των τεχνιτών μεγαλώνει και έχει ως συνέπεια πολλοί νέοι από διαφορετικές εθνότητες και θρησκείες να βρίσκουν εργασία στις ομάδες αυτές. Μια από αυτές τις ομάδες αποτελείται αποκλειστικά από γυναίκες.

  1. ΒΡΑΖΙΛΙΑ: CONSELHO GENERAL TRIBU SATERÈ-MAWÈ (CGTSM)

Δράση

Η CGTSM σκοπεύει να συμβάλει στη διατήρηση της μεγαλύτερης παγκοσμίως, φυσικής τράπεζας γονιδίων του άγριου φυτού γκουαρανά (guarana) και του οικοσυστήματός του. Οι σπόροι του χρησιμοποιούνται για ένα αφέψημα που έχει παρόμοιες ιδιότητες με αυτές του καφέ, χωρίς όμως να περιέχει καφεΐνη.(φωτογρ. 07-011)

Σύμφωνα με τον αρχαίο μύθο, το γκουαρανά φύτρωσε από το σώμα του ιδρυτή της φυλής Sateré-Mawé.

Ιστορία

Η CGTSM, είναι η πολιτική και οικονομική οργάνωση των ιθαγενών πληθυσμών Sateré-Mawé που ζουν στην περιοχή, η οποία έχει οριστεί από τις συμβατικές αρχές ως «οικολογικό και πολιτισμικό καταφύγιο» του γκουαρανά των Sateré- Mawé. Σε 800.000 εκτάρια ο πληθυσμός τους φτάνει τα 7.000 και διαβιούν σε περισσότερα από 66 χωριά. Οι Saterè-Mawè αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα υποσιτισμού. Η έλλειψη τροφής άρχισε τη δεκαετία του ’70 κατά τη διάρκεια της περιόδου της έκρηξης του καουτσούκ, της επακόλουθης εισβολής των λευκών και, αργότερα, με την άφιξη της πετρελαϊκής εταιρείας Elf Aquitaine, κύρια αιτία των περιβαλλοντικών καταστροφών και των κοινωνικών ανισορροπιών που επακολούθησαν. Το οικοσύστημα μέσα στο οποίο ζούσαν οι ιθαγενείς πληθυσμοί υπέστη σοβαρές βλάβες και η συντηρητική οικονομία τους κατέρρευσε.

H CGTSM ιδρύθηκε με σκοπό να τους αντιπροσωπεύσει και να τους ενδυναμώσει πολιτικά. Ο βασικός στόχος είναι να δημιουργηθεί μια δυνατή αυτοδιαχειριζόμενη δομή, ικανή να συμβάλει στη λύση των προβλημάτων υγείας, εκπαίδευσης και συντήρησης και να αγωνιστεί για την αναγνώριση των δικαιωμάτων των Sateré-Mawé.

  1. ΙΣΗΜΕΡΙΝΟΣ: MAQUITA CUSHUNCHIC COMERCIALIZAMOS COMO HERMANOS (MCCH)

Δράση

O βασικός στόχος της MCCH είναι να ενθαρρύνει μια μορφή εναλλακτικής και ανεξάρτητης εμπορευματοποίησης και ανταλλαγής προϊόντων μεταξύ των πόλεων και των αγροτικών περιοχών. Η MCCH παράγει ανανά, κομπόστες με «φρούτα του πάθους» και guayaba, αποξηραμένα μανιτάρια, τη ζάχαρη «Dulcita» (φωτογρ.012-013), και μια μεγάλη ποικιλία από χειροτεχνίες: καλάθια και καπέλα, δερμάτινα είδη (ζώνες, τσάντες, σακίδια), βαμβακερά (υφαντά κουζίνας, θήκες για ψωμί, πουκάμισα, γιλέκα και παντελόνια), ξυλοτεχνίες (μουσικά όργανα, διακοσμημένα ξύλινα ζωάκια) και μάλλινα (πουλόβερ, χαλιά και ταπετσαρίες).

Ιστορία

Η MCCH ιδρύθηκε το 1985 από έναν Ιταλό ιερέα, με στόχο να προμηθεύσει τους ανθρώπους που ζούσαν στις φτωχογειτονιές του Κίτο με τα βασικά είδη τροφής, που παράγονταν από τοπικούς μικροκαλλιεργητές. Σε απάντηση στο αυξανόμενο κόστος ζωής, ο αριθμός των καταστημάτων των χωρικών, τα «tiendas populares» («λαϊκά μαγαζιά»), που πουλούσαν βασικά είδη διατροφής σε προσιτές τιμές, μεγάλωσε. Η MCCH ξεκίνησε να εμπορευματοποιεί χειροτεχνίες αμέσως μετά.

Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα των τοπικών μικροτεχνιτών είναι η απευθείας πρόσβαση στην αγορά. Οι περισσότεροι από αυτούς βασίζονται σε τοπικούς μεσάζοντες, οι οποίοι αγοράζουν τα προϊόντα τους σε τιμές που είναι συχνότατα κάτω του κόστους παραγωγής.

Σήμερα η MCCH είναι ένας συνεταιρισμός καταναλωτών και μάρκετινγκ, με ομάδες παραγωγών κατά μήκος όλης της χώρας, που περιλαμβάνει πάνω από 400 οργανώσεις, 21 επαρχίες και περισσότερους από 260.000 ανθρώπους. Στα μέλη της η MCCH προσφέρει εμπορικές και οικονομικές υπηρεσίες.

«Maquita Cushunchic Comercializamos Como Hermanos» σημαίνει «Ας ενώσουμε τα χέρια μας να εντάξουμε τα προϊόντα μας στην αγορά σαν αδέρφια». Ο βασικός στόχος της MCCH, είναι να προωθήσει την αλληλεγγύη ανάμεσα στους τοπικούς παραγωγούς και να επιβλέπει τη συλλογική εμπορευματοποίηση των προϊόντων.

4.Αιθιοπία: Sidama Coffee Farmers Cooperative Union (SCFCU)

Η Sidama Coffee Farmers Cooperative Union (SCFCU) είναι ένας νέος συνεταιρισμός που στοχεύει να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής των μικρών παραγωγών του καφέ της Αιθιοπίας.

Μοναδική ανάμεσα στις αφρικάνικες χώρες, η μοναρχία της Αιθιοπίας κατάφερε να διατηρήσει την ανεξαρτησία της κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας στην Αφρική, με εξαίρεση την ιταλική κατοχή (1936-1941). Έχοντας δημοκρατία από το 1975, η Αιθιοπία υποτάχθηκε σε ένα φιλοσοβιετικό δικτατορικό καθεστώς, το οποίο ανατράπηκε το 1991 από το Δημοκρατικό επαναστατικό μέτωπο του λαού της Αιθιοπίας. Τότε οι ήδη εξαιρετικά δύσκολες οικονομικές συνθήκες επιδεινώθηκαν και άλλο από την εξαντλητική διαμάχη με τη Σομαλία και με την Ερυθραία (η οποία μετά από τριαντάχρονο αγώνα για την απελευθέρωση κατάφερε να αποκτήσει την ανεξαρτησία της το 1993). Από εκεί γεννήθηκαν συγκρούσεις για τα σύνορα μεταξύ Αιθιοπίας και Ερυθραίας, και ο πόλεμος εξερράγη το 1998. Η ειρήνη τελικά υπογράφθηκε το 2000.
Σήμερα η Αιθιοπία είναι μία από τις πιο φτωχές χώρες του κόσμου με μία οικονομία βασισμένη πρωταρχικά στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Συνεχώς αντιμετωπίζει κρίσεις από τις περιόδους ξηρασίας.
Η μακροβιότητα είναι από τις πιο χαμηλές στον κόσμο. Μόνο το ένα τέταρτο των οικογενειών έχει πρόσβαση σε πόσιμο νερό και μόνο το 6% έχει πρόσβαση σε κατάλληλες υγειονομικές υπηρεσίες. Ο υποσιτισμός είναι από τις πιο συχνές αιτίες τις παιδικής θνησιμότητας.

Ιστορία της Sidama Union

Κατά τη διάρκεια του σοσιαλιστικού καθεστώτος, οι παραγωγοί του καφέ αναγκάζονταν να είναι μέλη ενός μοναδικού συνεταιρισμού στον οποίο πουλούσαν όλο τον καφέ τους. Την εμπορευματοποίηση του καφέ τη διαχειριζόταν αποκλειστικά το κράτος. Ωστόσο, μετά το 1991 οι κανονισμοί χαλάρωσαν λίγο, επιτρέποντας στους παραγωγούς να πουλούν καφέ και χωρίς να είναι μέλη ενός συνεταιρισμού.

Η Sidama Coffee Farmers Cooperative Union ιδρύθηκε το 2001 με κύριο σκοπό να δημιουργήσει έναν άμεσο σύνδεσμο μεταξύ των παραγωγών του καφέ, των υπηρεσιών εξαγωγής και των πελατών. Σήμερα η Sidama Union αποτελείται από 39 συνεταιρισμούς και έχει περίπου 82.000 μετόχους.

Τα προϊόντα

Η Sidama Union εμπορεύεται καφέ (φωτογρ. 014-016) από μικρούς παραγωγούς της νότιας Αιθιοπίας. Για να διανοηθεί κανείς καλύτερα τη σημασία αυτού του προϊόντος, αρκεί να σκεφθεί πως ο καφές αντιπροσωπεύει το 75% του συνόλου των εξαγωγών της Αιθιοπίας (η ποιότητά του εκτιμάται διεθνώς). Τέλος, είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί το ότι το 95% της παραγωγής του καφέ προέρχεται από μικρούς παραγωγούς, ενώ μόνο το υπόλοιπο 5% από μεγάλες φυτείες.

Τα κοινωνικά projects της Sidama Union

Η οργάνωση έχει δημοκρατική δομή. Υπάρχει μία γενική συνέλευση όπου ο κάθε συνεταιρισμός αντιπροσωπεύεται από 2 μέχρι και 5 εκπρόσωπους. Είναι υποχρέωση της συνέλευσης να επιλέξει τρία άτομα τα οποία θα αποτελούν την επιτροπή ελέγχου. Από την αρχή της ύπαρξής της, η Sidama Union αυτοϋποστηρίζεται και αρνείται να αντλεί από κρατικές επιδοτήσεις. Συχνά χρησιμοποιεί δικές της πηγές ώστε να διατηρεί την οικονομική της ανεξαρτησία. Ως συνέπεια, οι οικονομικοί πόροι του συνεταιρισμού που θα αφιερώνονταν σε κοινωνικά projects είναι περιορισμένα προς το παρόν.

Ωστόσο, το κοινωνικό επίδομα που προέρχεται από το δίκαιο εμπόριο πηγαίνει κατευθείαν στους συγκεκριμένους συνεταιρισμούς και μάλιστα το 2004 τα μέλη δύο συνεταιρισμών (Shoye και Fero) αποφάσισαν να επενδύσουν το επίδομα για τη διάνοιξη δρόμων της περιοχής τους καθώς και για την ανακαίνιση δημοτικού σχολείου.

Χάρη στο δίκαιο εμπόριο, οι μικροί παραγωγοί της Sidama Union κατάφεραν σε πολύ σύντομη χρονική περίοδο να εξασφαλίσουν οικονομική βιωσιμότητα. Μέσω του επιδόματος από το fair trade πετυχαίνουν μία σημαντική βελτίωση των δικών τους κοινωνικών υποδομών.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

Δημιουργία ευκαιριών για τους παραγωγούς σε οικονομικά μειονεκτική θέση

Το δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο είναι μια στρατηγική για την καταπολέμηση της φτώχειας και την αειφόρο ανάπτυξη. Ο σκοπός του είναι να δημιουργεί ευκαιρίες για παραγωγούς που έχουν βρεθεί σε οικονομικά μειονεκτική θέση ή εχουν περιθωριοποιηθεί από το συμβατικό εμπορικό σύστημα.

Πληρωμή μιας δίκαιης τιμής

Μια δίκαιη τιμή στο εθνικό ή τοπικό πλαίσιο είναι αυτή που έχει συμφωνηθεί μέσα από το διάλογο και τη συμμετοχή. Καλύπτει όχι μόνο το κόστος παραγωγής, αλλά και την παραγωγή η οποία είναι κοινωνικά δίκαιη και περιβαλλοντικά σωστή. Παρέχει δίκαιη πληρωμή στους παραγωγούς και λαμβάνει υπόψη την αρχή της ίσης πληρωμής για ίση εργασία από γυναίκες και άνδρες. Οι δίκαιοι έμποροι εξασφαλίζουν άμεσα στους συνεργάτες τους και, όποτε είναι δυνατό, βοηθούν τους παραγωγούς στην πρόσβαση σε οικονομική βοήθεια πριν τη σοδειά ή την παραγωγή τους.

Συνθήκες εργασίας (Ανθρώπινα και εργασιακά δικαιώματα)

Δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο σημαίνει ασφαλές και υγιές περιβάλλον για τους παραγωγούς. Η συμμετοχή παιδιών (αν υφίσταται) δεν επιδρά δυσμενώς στην ευημερία τους, την ασφάλεια, τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες και την ανάγκη τους για παιχνίδι και συμβαδίζει με τις αποφάσεις του συνέδριου των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των παιδιών καθώς και με τους νόμους και τα πρότυπα του εκάστοτε τοπικού πλαισίου.

Περιβάλλον

Το δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο ενθαρρύνει ενεργά καλύτερες περιβαλλοντικές πρακτικές και την εφαρμογή υπεύθυνων μεθόδων παραγωγής.

Ισότητα των φύλλων

Δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο σημαίνει ότι η εργασία των γυναικών εκτιμάται κατάλληλα και ανταμείβεται. Οι γυναίκες πάντοτε πληρώνονται για τη συνεισφορά τους στην παραγωγική διαδικασία και αποκτούν δύναμη στις οργανώσεις τους.

Διαφάνεια και υπευθυνότητα

Το δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο προϋποθέτει διαφανείς διοικήσεις, οι οποίες επιδιώκουν εμπορικές σχέσεις βασισμένες στο σεβασμό και τη δίκαιη αντιμετώπιση των εμπορικών εταίρων.

Εμπορικές σχέσεις

Οι οργανισμοί Δίκαιου Εμπορίου εμπορεύονται αποβλέποντας στην κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική ευημερία των περιθωριοποιημένων μικρών παραγωγών και δεν κερδοσκοπούν εις βάρος τους. Διατηρούν μακράς διάρκειας σχέσεις βασισμένες στην αλληλεγγύη, την εμπιστοσύνη και τον αμοιβαίο σεβασμό, αρχές οι οποίες συντελούν στην προώθηση και ανάπτυξη του Δίκαιου Εμπορίου. Όποτε είναι δυνατόν οι παραγωγοί υποβοηθούνται με προκαταβολή χρημάτων ακόμη και πριν την εποχή συγκομιδής ή παραγωγής.

Κτίσιμο ικανότητας

Το δίκαιο και αλληλέγγυο εμπόριο αποτελεί ένα μέσο για την ανάπτυξη της ανέξαρτησίας των παραγωγών. Οι σχέσεις μέσω του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου παρέχουν συνέχεια, κατά τη διάρκεια της οποίας οι παραγωγοί και οι οργανισμοί προώθησής τους μπορούν να βελτιώσουν τις διοικητικές τους ικανότητες και την πρόσβασή τους σε νέες αγορές.

Παραγωγή

Τα αγαθά του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου πρέπει να παράγονται σύμφωνα με συγκεκριμένα πρότυπα περιβαλλοντικά, υγείας και ασφάλειας:

Για συνεταιρισμούς μικρών αγροτών:

  • Δημοκρατική δομή που να επιτρέπει σε όλα τα μέλη να συμμετέχουν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του συνεταιρισμού.

Για φυτείες και εργοστάσια:

  • Αξιοπρεπείς μισθούς, τουλάχιστον τους κατώτερους σύμφωνα με το νόμο.
  • Επαρκή στέγαση.
  • Τα ελάχιστα όρια υγιεινής και ασφάλειας.
  • Το δικαίωμα να συμμετέχουν σε εμπορικά σωματεία.

Για τις παραγωγές όλων των ειδών:

  • Καμία παιδική ή καταναγκαστική εργασία.
  • Προγράμματα για περιβαλλοντική σταθερότητα.

Εμπόριο

  • Οι όροι συναλλαγής του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου πρέπει να περιλαμβάνουν:
  • Τιμή που να καλύπτει το κόστος παραγωγής
  • Κοινωνική ασφάλεια που να βελτιώνει τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης με την επανεπένδυση ενός ποσοστού από τα κέρδη για την ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας
  • Τμηματική πληρωμή με προκαταβολή για να αποτραπεί η χρεοκοπία των μικρών παραγωγικών οργανισμών
  • Συμβόλαια που να επιτρέπουν το μακροχρόνιο σχεδιασμό της παραγωγής.

Διασφάλιση των αρχών του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου

Οι αρχές του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου ενισχύονται από τον διεθνή οργανισμό I.F.A.T. (International Federation of Alternative Trade). Πρόκειται για έναν ανεξάρτητο, παγκόσμιο οργανισμό προστασίας και ελέγχου που ιδρύθηκε για να διασφαλίσει ένα πιο δίκαιο διεθνές εμπόριο στις επικρατούσες εμπορικές αγορές.