Εκατομμύρια τόνοι τέφρας στο Νομό Κοζάνης χωρίς τις απαιτούμενες αδειοδοτήσεις…

Ο Νομάρχης Κοζάνης Γιώργος Δακής, επέβαλε στη ΔΕΗ πρόστιμο συνολικού ύψους 60.000 ευρώ, για καταστρατήγηση της κείμενης νομοθεσίας σε σχέση με τη διαχείριση 61,8 εκατομμυρίων τόνων τέφρας ετησίως, που παράγονται από την καύση του λιγνίτη στους ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου, Καρδιάς και Πτολεμαΐδας, καθώς και τη διάθεσή τους στα Λιγνιτωρυχεία Πτολεμαΐδας.
«Οι συνεχείς παραβάσεις των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων και της ισχύουσας Ευρωπαϊκής και Εθνικής Νομοθεσίας σχετικά με την καθημερινή διαχείριση των τεράστιων ποσοτήτων τέφρας, που παράγεται ως απόβλητο της καύσης λιγνίτη για την ηλεκτροδότηση της πατρίδας μας, συνιστά μείζον περιβαλλοντικό πρόβλημα με πολλαπλές αρνητικές επιδράσεις στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των εργαζομένων και των κατοίκων της περιοχής μας.
Η απαίτηση της κοινωνίας μας για τη διασφάλιση της αειφορίας του τόπου μας είναι αδιαπραγμάτευτη», τονίζει ο Νομάρχης Κοζάνης Γιώργος Δακής, που απέστειλε επιστολή στην αρμόδια Υπουργό Τίνα Μπιρμπίλη.

Aκολουθεί η επιστολή του Νομάρχη Κοζάνης Γιώργου Δακή στην Υπουργό Τίνα Μπιρμπίλη για την αναγκαιότητα αδειοδότησης διαχείρισης τέφρας.

Αδειοδότηση διαχείρισης της τέφρας.
ΣΧΕΤ. :
1) Η ΚΥΑ οικ. 11484/3671/23-10-03 Έγκριση Περιβαλλοντικών όρων για την εκμετάλλευση των λιγνιτωρυχείων Πτολ/δας και η ΚΥΑ οικ. 189708/3440/23-9-08 Απόφαση τροποποίησης.
2) Η ΚΥΑ οικ. 142453/753/23-2-06 Έγκριση περιβαλλοντικών όρων για την εκμετάλλευση λιγνιτωρυχείων Μαυροπηγής και η ΚΥΑ 124313/2558/27-8-09 Απόφαση τροποποίησης.
3) Η ΚΥΑ 29826/24-10-97 Έγκριση περιβαλλοντικών όρων του ΑΗΣ Πτολ/δας και η ΚΥΑ 130497/15-7-05 Αναθεώρησης των περιβαλλοντικών όρων.
4) Η ΚΥΑ 29827/19-7-05 Έγκριση Περιβαλλοντικών όρων του ΑΗΣ Καρδιάς και η ΚΥΑ 93855/14-7-05 Αναθεώρησης των περιβαλλοντικών όρων.
5) Η ΚΥΑ 94560/12-9-06 Έγκριση Περιβαλλοντικών όρων του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου.
6) Η ΚΥΑ 29269/19-9-97 Έγκριση Περιβαλλοντικών όρων Ι & ΙΙ και ΑΗΣ ΛΚΠ-Α και η ΚΥΑ 118055/14-7-05 Αναθεώρησης των Περιβαλλοντικών όρων.
7) Η ΚΥΑ 50910/2727/03/ΦΕΚ 1909 Β/22-12-03 «Μέτρα και όροι για τη Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων. Εθνικός και Περιφερειακός Σχεδιασμός Διαχείρισης».
8) Η Οδηγία 75/442/ΕΟΚ/15-7-75 περί στερεών αποβλήτων.
9) Η Απόφαση της 28ης/6/1999 του ΣΕΚ για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή.
10) Η Οδηγία 2008/98/ΕΚ/19-11-08 για τα απόβλητα και την κατάργηση ορισμένων οδηγιών.
11) Η με Α.Π. οικ.396/15-5-02 Απόφαση Νομάρχη Αρκαδίας χορήγησης άδειας διάθεσης των στερεών παραπροϊόντων του συγκροτήματος αποθείωσης καυσαερίων του ΑΗΣ Μεγαλούπολης Βʼ της ΔΕΗ Α.Ε.
12) Η με Α.Π. 289/24-2-05 Απόφαση Νομάρχη Φλώρινας χορήγησης άδειας μεταφοράς, προσωρινής αποθήκευσης και οριστικής διάθεσης στερεών παραπροϊόντων του ΑΗΣ Μελίτης-Αχλάδας.
13) Το με Α.Π. οικ. 134/16-1-04 έγγραφό μας προς το ΥΠΕΧΩΔΕ-Τμήμα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων.
14) Το με Α.Π. οικ. 983/22-4-10 έγγραφό μας.
15) Η με Α.Π. Γρ.Δ/2361/17-5-10 επιστολή του Διευθύνοντος Συμβούλου της ΔΕΗ Α.Ε.

Αναφερόμενοι στην παραπάνω σχετική έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής :
1. Από τη μέχρι σήμερα εμπειρία και τις μελέτες που κατά καιρούς έχουν δημοσιευτεί σε ημερίδες, σεμινάρια και έγκριτα επιστημονικά περιοδικά δεν αμφισβητούνται οι ιδιότητες της τέφρας ως πρόσθετου στην παραγωγή τσιμέντου, διάστρωση δρόμων, φραγμάτων κ.λ.π.
2. Με βάση τους επιβληθέντες περιβαλλοντικούς όρους στις ΚΥΑ ΕΠΟ, η διάθεση της τέφρας πραγματοποιείται μετά από άδεια των αρμοδίων υπηρεσιών της Ν.Α. βάση υποβληθείσας και εγκριθείσας σχετικής μελέτης. Το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν έχει αδειοδοτηθεί η ΔΕΗ για την διαχείριση της τέφρας δεν την νομιμοποιεί. Η μέθοδος που χρησιμοποιείται, δηλαδή η μεταφορά της στα ορυχεία και η απόθεσή της ανάμεσα στα στείρα, μαζί με τη γύψο και τις ιλύες, μέχρι να ολοκληρωθεί το ανάγλυφο μιας περιοχής και η φύτευση, δεν είναι αποδεκτός τρόπος διάθεσής της, γιατί σύμφωνα με τη νομοθεσία θα πρέπει να διατίθενται με περιβαλλοντικά αποδεκτό τρόπο, σε ειδικούς χώρους ταφής αποβλήτων.
Επισημαίνεται ότι στην ΑΕΠΟ του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου που είναι και η πλέον πρόσφατη (2006) στην παρ. Γ3.1. προβλέπει τη διάθεση μετά από άδεια της αρμόδιας υπηρεσίας, στη δε Γ3.3. την υποχρέωση υποβολής διαχειριστικού σχεδίου αποβλήτων, το οποίο θα οριστικοποιηθεί μετά την έγκρισή του από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου, γεγονός που δεν το γνωρίζουμε κατά πόσο έχει γίνει.
Όμως στην παρ. Γ3.4. προβλέπει ότι μέχρι τη χορήγηση των αδειών, τα απόβλητα να διατίθενται σύμφωνα με την μέχρι σήμερα ακολουθούμενη τακτική και τα αναφερόμενα στη σχετική ΜΠΕ.
3. Η διάθεση της τέφρας στους Νομούς Φλώρινας και Αρκαδίας γίνεται σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους (ΧΥΤΑ) (11 και 12 σχετικά) σε εκτάσεις εντός των λιγνιτωρυχείων και μόνο στο Νομό Κοζάνης, όπου παράγεται και η μεγαλύτερη ποσότητα, διατίθεται κατʼ αυτόν τον απαράδεκτο περιβαλλοντικά τρόπο.
4. Η απαρίθμηση των πλεονεκτημάτων της μεθόδου, που αναφέρεται στην παρ. 2 της επιστολής, αμφισβητείται από μέρους μας, γιατί οι μηχανικές ιδιότητες της τέφρας όσον αφορά την σταθεροποίηση εδαφών δεν συνεπάγονται και την βέλτιστη μέθοδο για αποκατάσταση εδαφών, με την διάστρωση επιφανειακά ενός στρώματος περίπου 40 εκ. φυτικής γης και την φύτευση των διαφόρων ειδών δένδρων.
Από ελέγχους που διενεργήθηκαν από την αρμόδια υπηρεσία, το είδος που χρησιμοποιείται σχεδόν κατά αποκλειστικότητα στις φυτεύσεις, είναι η ακακία και το οποίο στην παρούσα φάση δείχνει να ευδοκιμεί. Όμως οι αρμόδιες υπηρεσίες καθώς και η κοινωνία του Νομού Κοζάνης διαφωνεί με τη χρήση της ακακίας, ενός είδους που καμιά ωφέλεια δεν προσφέρει για την επαναδημιουργία του οικοσυστήματος. Οι ακακίες είναι ένα ψυχανθές ξενικό φυτό (πουθενά στην Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχο φυσικό δάσος), με μεγάλο εύρος προσαρμογής σε ΡΗ (4,5-8,2), ιδιαίτερα ολιγαρκές σε εδαφικά θρεπτικά στοιχεία, επιπολεόριζο με μεγάλη ριζοβλαστική ικανότητα και πολύ γρήγορη ανάπτυξη, ώστε να προλαβαίνει να εξαπλωθεί ως πραγματικό ζιζάνιο στις εκτάσεις αυτές. Όμως ακόμα και τα δένδρα αυτά αντιμετωπίζουν τα πρώτα χρόνια προβλήματα οξύτητας εδαφών.
Για την δασική επιστήμη η ακακία θεωρείται «νεκρό είδος», που δημιουργεί μεγάλα προβλήματα στα εδάφη, αφού ως ζιζάνιο πνίγει τα υπόλοιπα μη ανταγωνιστικά είδη.
Όσον αφορά τη γονιμότητα των εδαφών που αναπτύσσονται στις αποθέσεις των λιγνιτωρυχείων, δεν υπάρχουν διαχρονικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι ο κίνδυνος από τη διαχείριση των υποπροϊόντων δεν υφίσταται.
Το ίδιο ισχύει και για τα υπόγεια νερά. Εξάλλου η ποσοτική και ποιοτική σύσταση της τέφρας διαφέρει ανάλογα με τον χρησιμοποιούμενο λιγνίτη.
Η δημιουργία υπόγειου υδροφορέα θα αποτελεί υπόθεση εργασίας στο μέλλον και η αξιοποίησή του δεν θα μπορεί να καλύψει τις απαιτούμενες ανάγκες, γιατί δεν λαμβάνεται υπόψη στις αποθέσεις η κοκκομετρία των υλικών για να εξασφαλισθεί ικανό ενεργό πορώδες.
5. Στο άρθρο 5 παρ. 1 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ ως «υποπροϊόντα» ορίζονται «μια ουσία ή αντικείμενο που προκύπτει από διαδικασία παραγωγής, πρωταρχικός σκοπός της οποίας δεν είναι η παραγωγή αυτού του στοιχείου, μπορεί να θεωρείται ότι δεν συνιστά απόβλητο όπως αναφέρεται στο άρθρο 3, αλλά υποπροϊόν μόνον εάν πληρούνται οι ακόλουθοι όροι».
α. Είναι βέβαιη η περαιτέρω χρήση της ουσίας ή του αντικειμένου,
β. Η ουσία ή το αντικείμενο είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν απʼευθείας χωρίς άλλη επεξεργασία πέραν της συνήθους βιομηχανικής πρακτικής
γ. Η ουσία ή το αντικείμενο παράγεται ως αναπόσπαστο μέρος μιας παραγωγικής διαδικασίας και
δ. Η περαιτέρω χρήση είναι σύννομη, δηλαδή η ουσία ή το αντικείμενο πληροί όλες τις σχετικές απαιτήσεις περί προϊόντων και προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας για τη συγκεκριμένη χρήση και δεν πρόκειται να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον ή την ανθρώπινη υγεία.
Όμως από τους περιγραφόμενους όρους δεν τηρούνται όλοι και ιδιαίτερα ο (δ).

Άρα για να θεωρηθεί η τέφρα υποπροϊόν θα πρέπει να πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις του άρθρου 5 και επιπλέον δεν έχουν αποφασιστεί τα μέτρα που θα καθορίζουν τα κριτήρια που πρέπει να πληρούνται προκειμένου η τέφρα να θεωρηθεί ως υποπροϊόν και όχι απόβλητο, σύμφωνα με την παρ. 2 του προαναφερθέντος άρθρου.
Συμπερασματικά καταλήγουμε, ότι η ΔΕΗ Α.Ε. ήταν γνώστης της υποχρέωσής της για την αδειοδότηση της διαχείρισης της τέφρας, γεγονός που αποδεικνύεται από την αδειοδότηση συγκεκριμένων χώρων από τις Ν.Α. Φλώρινας και Αρκαδίας.
Από στοιχεία της ΔΕΗ η ποσότητα της παραγόμενης τέφρας για τα έτη 2009-2020 υπολογίζονται σε 61,8 Χ 106 tn, της γύψου σε 0,2 Χ 106 tn και της ιλύος σε 0,02 Χ 106 tn ετησίως. Από την ποσότητα αυτή ποσοστό μόνο 10% διατίθεται στην τσιμεντοβιομηχανία ως ασθενές ποζολανικό υλικό και το υπόλοιπο θα διατεθεί στις αποθέσεις, ποσότητα που θεωρείται υπερβολική.
Κατόπιν των ανωτέρω και επειδή η τέφρα δεν χαρακτηρίστηκε επίσημα σαν υποπροϊόν, εξακολουθεί να θεωρείται σύμφωνα με τους Ε.Π.Ο. των ΑΗΣ σαν απόβλητο της κατηγορίας 10 01 02 του ΕΚΑ του παραρτήματος ΙΒ της ΚΥΑ 50910/2727/03/ΦΕΚ 1909 Β/22-12-03 «Μέτρα και όροι για τη Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων. Εθνικός και Περιφερειακός Σχεδιασμός Διαχείρισης» και η αδειοδότησή της είναι επιβεβλημένη σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία (παράρτημα ΙΙ, Β ΙΙ3).

Ο ΝΟΜΑΡΧΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ
ΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Συνορεύοντας με το θάνατο…


Στην Ακρινή Κοζάνης το χωριό που «συνορεύει» με το θάνατο, ασθένειες όπως καρκίνος, καρδιοπάθειες, άσθμα και αλλεργική ρινίτιδα δεν είναι κάτι το ασυνήθιστο.
Στη δυτική πλευρά του οικισμού, σε απόσταση 700 μέτρων από τα σπίτια, βρίσκονται οι εξωτερικές αποθέσεις τέφρας των σταθμών της ΔΕΗ, στη νότια πλευρά οι ταινιόδρομοι μεταφοράς τέφρας και λιγνίτη και σε απόσταση 2,5 χλμ. ο Ατμοηλεκτρικός Σταθμός (ΑΗΣ) Αγίου Δημητρίου. Το τελευταίο στοιχείο, βέβαια, δε χρειάζεται να σου το πουν, γιατί τα πέντε τεράστια φουγάρα του σταθμού απλώνουν καθημερινά βαριές τις σκιές τους επάνω στις κατοικίες.
«Είμαστε, δηλαδή, περικυκλωμένοι. Κάθε μέρα από το μπαλκόνι του σπιτιού μου αντικρίζω τα φουγάρα και το μόνο που σκέφτομαι είναι: θάνατος. Ολόκληρη η περιοχή εδώ είναι μολυσμένη», περιγράφει η κ. Θωμαΐδου δείχνοντας ολόκληρο τον οικισμό.

Το όνειρο της μετεγκατάστασης
Εναν οικισμό περίπου 1.300 κατοίκων, ο οποίος τα τελευταία πέντε χρόνια ζει με το όνειρο της μετεγκατάστασης. Η γειτνίαση με ένα από τα πλέον ρυπογόνα εργοστάσια της χώρας, η αυξημένη περιβαλλοντική επιβάρυνση, καθώς και οι αυξημένοι πρόωροι θάνατοι δεν αρκούν για την απαλλοτρίωση της περιοχής από τη ΔΕΗ, αφού στο υπέδαφος της Ακρινής δεν κατοικεί ο λιγνίτης – το πολύτιμο καύσιμο που μέχρι σήμερα οδήγησε στη μετεγκατάσταση και αποζημίωση περίπου 4.500 κατοίκων από την Καρδιά, τη Χαραυγή, τον Κόμανο, την Εξοχή και το Κλείτος.
«Κάθε μέρα που ξημερώνει σκέφτομαι πώς θα καταφέρω να φύγω για να γλιτώσω», αναφέρει και η Κυριακή Ελευθεριάδου, η οποία κατοικεί λίγα μέτρα πιο δίπλα. Οταν πήγε για πρώτη φορά στην Ακρινή ήταν 19 χρόνων και το κλίμα, όπως λέει, ήταν μοναδικό. «Για να καταλάβεις, σκέφτονταν να φτιάξουν σανατόριο στην περιοχή», διηγείται. Σήμερα, έχει δίπλα της το 12χρονο εγγονό της, Ξενοφώντα, ο οποίος υποφέρει από άσθμα. «Μόλις ήρθαν τα ορυχεία η κατάσταση έγινε δραματική. Η τέφρα είναι ο μεγάλος μας εχθρός και έχει αλλάξει ολόκληρη τη ζωή μας, με αποτέλεσμα να τρέχουμε κάθε μέρα στους γιατρούς», δηλώνει.

Ζήτημα επιβίωσης
Του αγώνα των κατοίκων για τη μετεγκατάσταση ηγείται τα τελευταία χρόνια ο πρόεδρος του Συλλόγου Περιβάλλοντος και Ανέργων Ακρινής, Κώστας Πουτακίδης. Οπως εξηγεί στον «Α», «όταν τη δεκαετία του ’80 άρχισαν οι πρώτες απαλλοτριώσεις της ΔΕΗ σε απόσταση 500 μέτρων από το χωριό μας δεν είχαμε καταλάβει τι ακριβώς συνέβαινε. Στη συνέχεια αποκαλύφθηκε πως επρόκειτο για μία χωματερή στην οποία εναπόθεταν την τέφρα που προέκυπτε από την καύση λιγνίτη στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου». Αυτή η τέφρα, όπως διαπιστώθηκε στην πορεία, θα γινόταν ο εφιάλτης τους. Εισβάλλει στα σπίτια, στις καλλιέργειες και –το χειρότερο- στα πνευμόνια τους. Εκεί, όπως αναφέρει ο ίδιος, τα μεγαλύτερα σωματίδια προκαλούν αναπνευστικές παθήσεις και καρκίνο, ενώ τα μικρότερα εισέρχονται στην κυκλοφορία προκαλώντας γενικότερη τοξικότητα.
«Αυτή η τέφρα είναι ο θάνατός μας. Σχεδόν κάθε σπίτι στην Ακρινή έχει και από έναν άρρωστο. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι τα περισσότερα πιστοποιητικά θανάτου στο ληξιαρχείο μας έχουν ως αιτία τον καρκίνο του πνεύμονα. Η μετεγκατάσταση είναι για εμάς ζήτημα επιβίωσης, ζήτημα ζωής και θανάτου, και γι’ αυτό είμαστε αποφασισμένοι να φτάσουμε μέχρι και τα ευρωπαϊκά δικαστήρια», επισημαίνει.

ΔΕΗ: Πολιτική απόφαση η μετεγκατάσταση
Από την πλευρά τους, οι υπεύθυνοι της ΔΕΗ σημειώνουν πως η μετεγκατάσταση του οικισμού αποτελεί πολιτική απόφαση. «Από μόνη της η ΔΕΗ δε δικαιούται να ζητήσει απαλλοτρίωση της Ακρινής, καθώς στο υπέδαφος δεν υπάρχει λιγνίτης. Τίθεται εξάλλου και ζήτημα χρηματοδότησης και γι’ αυτό θα απαιτηθεί πολιτική απόφαση. Εξ όσων γνωρίζουμε πάντως η Πολιτεία βλέπει θετικά το αίτημα των κατοίκων», σημειώνει ο γενικός διευθυντής Ορυχείων, Παναγιώτης Νικολακάκος. Οσο για τα παράπονα του κόσμου σχετικά με τις επιπτώσεις της λειτουργίας των σταθμών στην υγεία τους, ο βοηθός διευθυντής της διεύθυνσης Θερμοηλεκτρικών Σταθμών, Θεόδωρος Παπαδέλης, σημειώνει πως «η ποιότητα ατμόσφαιρας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις εκπομπές ρύπων και τις άλλες δραστηριότητες της ΔΕΗ ή τρίτων. Η Θεσσαλονίκη, για παράδειγμα, έχει πολλές φορές χειρότερη ποιότητα ατμόσφαιρας από την Κοζάνη κι ας μην υπάρχουν καμινάδες και ορυχεία στην περιοχή». Σύμφωνα με τους ίδιους, μάλιστα, ειδικά στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, όπου η εγκατάσταση των φίλτρων ολοκληρώθηκε πριν από τρία χρόνια, δεν έχει παρατηρηθεί καμία υπέρβαση των ορίων, ενώ μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κάποια επίσημη επιδημιολογική μελέτη που να επιβεβαιώνει πως τα προβλήματα υγείας των κατοίκων σχετίζονται με τη λειτουργία της ΔΕΗ.

Επιδημιολογική μελέτη
Τον παραπάνω ισχυρισμό, πάντως, ενδέχεται να ανατρέψει η επιδημιολογική μελέτη που εκπονεί εδώ και λίγο καιρό το τμήμα Υγιεινής και Ιατρικής Στατιστικής του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου σε συνεργασία με τη νομαρχία Κοζάνης αναφορικά με τη συσχέτιση ανάμεσα στην περιβαλλοντική ρύπανση και την αυξανόμενη νοσηρότητα και θνησιμότητα της ευρύτερης περιοχής της Κοζάνης. «Την τελευταία 15ετία δεν υπάρχει κάποια επίσημη μελέτη που να συσχετίζει αυτά τα δύο στοιχεία και εμάς μας καίνε αυτά τα τελευταία χρόνια αλλά και το μέλλον. Πιστεύουμε πως μόλις ολοκληρωθεί η έρευνα θα αποδειχθεί πως υπάρχει αυξημένη συχνότητα τόσο κάποιων νεοπλασματικών παθήσεων όσο και αναπνευστικών και καρδειαγγειακών παθήσεων που σχετίζονται με τα αιωρούμενα σωματίδια», σημειώνει η παθολόγος και πρόεδρος του Κέντρου Περιβάλλοντος της νομαρχίας Κοζάνης, Κική Αποστολίδου.

Πρωτόγνωρη επιβάρυνση
Σοβαρές συνέπειες από τη δραστηριότητα της ΔΕΗ τόσο στο περιβάλλον όσο και στην ποιότητα ζωής των κατοίκων διαπιστώνει και ο νομάρχης Κοζάνης, Γιώργος Δακής. «Στο νομό Κοζάνης δοκιμάζεται η έννοια του κράτους δικαίου και τα αυτονόητα συνταγματικά δικαιώματα των πολιτών σε σχέση με την ποιότητα ζωής και το δικαίωμα στην υγεία. Η επιβάρυνση της αειφορίας της περιοχής μας βρίσκεται σε πρωτόγνωρα επίπεδα τόσο σε κοινωνικό, οικονομικό όσο και σε περιβαλλοντικό επίπεδο. Ειδικότερα στα περιβαλλοντικά η επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα που αναπνέουμε, η αλλοίωση και η δέσμευση του εδάφους, καθώς και η καταστροφή του υπόγειου υδροφορέα καταγράφουν εντυπωσιακές αρνητικές πρωτιές», δηλώνει.

Σωρεία παραβάσεων
Αλλωστε, πρόσφατη έρευνα της Υπηρεσίας Επιθεωρητών Περιβάλλοντος του υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής στον Ατμοηλεκτρικό Σταθμό (ΑΗΣ) Πτολεμαΐδας είχε αποτέλεσμα τη διαβίβαση στην Εισαγγελία Πλημμελειοδικών Κοζάνης Πράξης Βεβαίωσης, η οποία, μεταξύ άλλων, διαπίστωνε υπέρβαση των στόχων για τις εκπομπές σωματιδίων του Εθνικού Σχεδίου Μείωσης Εκπομπών (ΕΣΜΕ), διάχυτες εκπομπές αερίων ρύπων, έλλειψη άδειας διάθεσης στερεών αποβλήτων, έλλειψη αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, ελλιπή παρακολούθηση εκπομπών αερίων ρύπων.

Πηγή: Εφημερίδα ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ-ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΙΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΑΥΛΟΣ ΜΑΚΡΙΔΗΣ

Οι τελευταίοι του Κλείτους…


Με το χέρι του ο 60χρονος Γιώργος Τσανακτσίδης ζωγραφίζει στον αέρα το περίγραμμα ενός σπιτιού. «Το βλέπεις αυτό; Εκεί κάποτε ήταν το πατρικό μου», λέει. Στη θέση του πατρικού του, στο χωριό Κλείτος της Κοζάνης, σήμερα υπάρχουν μόνο χαλάσματα. Πέτρες, τούβλα, κεραμίδια, σπασμένα ξύλα. « “Αναγκαστική απαλλοτρίωση” το είπαν από τη ΔΕΗ. Είχαμε, ξέρεις, λιγνίτη στο έδαφος. Τον χρειάζονταν και έτσι μας είπαν να φύγουμε», εξηγεί.
Δεν έφυγαν όλοι όμως. Στο σεληνιακό τοπίο του χωριού, ανάμεσα στα μπάζα, εξακολουθούν να στέκουν όρθια 18 σπίτια. Είναι τα τελευταία του Κλείτους, του χωριού που φέρει το όνομα ενός από τους κορυφαίους στρατηγούς του Μεγάλου Αλεξάνδρου και το οποίο σταδιακά μετατράπηκε σε χωριό – φάντασμα.
«Το Κλείτος παλιά ήταν κεφαλοχώρι. Είχε ζωή, είχε κίνηση. Η απαλλοτρίωση ξεκίνησε πριν από χρόνια. Πέρυσι έφυγαν και οι τελευταίοι από τους 1.300 κατοίκους και μείναμε εμείς οι λίγοι. Κι εγώ έχω περιθώριο μέχρι τον Αύγουστο για να φύγω», αναφέρει.
Οι εναπομείναντες κάτοικοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία και αυτός είναι ο λόγος που δε μεταφέρθηκαν στα οικόπεδα που τους παραχώρησε η ΔΕΗ σε άλλους οικισμούς, προκειμένου να εκμεταλλευτεί τα κοιτάσματα της γης τους. «Μας έδωσαν οικόπεδα αλλά όχι κτηνοτροφική ζώνη. Μας άφησαν στο έλεος του Θεού να παλεύουμε μόνοι μας», αναφέρει ο κ. Τσανακτσίδης, καθώς μετακινείται με δυσκολία ανάμεσα στο ρημαγμένο σπίτι του, ενώ σε απόσταση μόλις 20 μέτρων χάσκει η μαύρη τρύπα του ορυχείου της ΔΕΗ.
«Το ορυχείο ήταν κίνδυνος για όλους μας, για καρκίνο, άσθμα, ρινίτιδες. Υποφέρουμε. Επρεπε να είχαμε φύγει νωρίτερα, αλλά δεν έγιναν σωστά οι διαδικασίες. Πέθανε πολύς κόσμος. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην παίρνει ένα και δύο χάπια την ημέρα. Κι εγώ έχασα τον αδερφό μου, τον ανιψιό μου, την ανιψιά μου…», λέει και από τον τόνο της φωνής του γίνεται κατανοητό ότι ο κατάλογος δεν έχει τέλος.
Λίγα μέτρα πιο πέρα, μέσα από το επόμενο όρθιο σπίτι βγαίνει η Ευαγγελία Σισμανίδου. «Μείναμε μόνοι μας εδώ, είναι σκέτη απελπισία», αναφέρει. Στο νέο Κλείτος τους περιμένει ένα σπίτι, αλλά η ΔΕΗ δεν τους έδωσε οικόπεδο για να χτίσουν μαντρί, με αποτέλεσμα να έχουν μείνει πίσω για να προσέχουν το βιος τους. «Μέχρι τον Αύγουστο έχουμε παράταση κι εμείς και θα φύγουμε μετά», εξηγεί. Και μετά; «Μετά, πάει το Κλείτος. Θα σβήσει για πάντα».

Πηγή: Εφημερίδα ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Η Φύση είναι τρωτή …

κι αυτό μας αφορά όλους!

Δρ. Θόδωρος Σ. Κουσουρής
Περιβαλλοντολόγος, πρώην
Δ/ντής Ερευνητικού Ινστιτούτου

Συνήθως, με αυθαίρετο τρόπο και αυτιστική συνέπεια επαναλαμβάνονται φράσεις κλισέ και από τα ΜΜΕ και στις σχετικές συνεντεύξεις των μη ειδικών. «Η Φύση εκδικείται, δείχνει το σκληρό πρόσωπό της. Η Φύση ξεσπά, τιμωρεί και είναι αμείλικτη». Τεχνηέντως, εμφανιζόμαστε ως θύματα και φαίνεται ότι βρισκόμαστε σε διαρκή διωγμό από τον θύτη. Ενδεχομένως, η θυματοποίησή μας αυτή να λειτουργεί ως άλλοθι για να απαλλαγούμε από κάθε ευθύνη. Εξάλλου, αν υιοθετήσουμε την αντίληψη ότι τα πάντα κινούνται από ανώτερη δύναμη και πάλι γινόμαστε «άμοιροι» ευθυνών.

Για παράδειγμα, όταν ενσκήπτουν σεισμοί και καταποντισμοί, συνήθως μιλάμε για θεομηνίες και όχι για φυσική καταστροφή. Η ανώτερη δύναμη βρίσκεται παντού, κατά την άποψή τους. Δηλαδή, στις περισσότερες των περιπτώσεων, έχουμε επιλέξει να παίζουμε το ρόλο του μικρού και αδύναμου, καθώς και αυτές ακόμη οι λέξεις είναι δανικές από τις ανθρώπινες κοινωνίες. Είναι και αυτά μια ακόμη έκφανση της ανταγωνιστική μας διάθεσης απέναντι στο Φυσικό περιβάλλον, καθώς φαίνεται ότι δεν έχουμε μάθει σχεδόν τίποτα για τα συμβαίνοντα στη Φύση, τις διεργασίες της, τα αποτελέσματα των φυσικών φαινομένων που όντος η συχνότητα και σφοδρότητά τους έχουν ενταθεί και επεκταθεί σε περισσότερες περιοχές.

Εξάλλου, η σχέση του ανθρώπου με τη Φύση, θέλουμε και προσλαμβάνει, εκ των αποτελεσμάτων, εντεινόμενες διαστάσεις. Είναι αυτό που συνηθίζεται να λέμε «για να καλυφθούν οι ανάγκες μας», έστω και αν υποκρύπτουν τον όρο «απεριόριστες», παρόλο που είναι πασιφανές ότι οι φυσικοί πόροι ολοένα γίνονται σπανιότεροι. Η ανταγωνιστική μας διάθεση απέναντι στον Φυσικό κόσμο είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο.

Κατά την επιστημονική άποψη τα φυσικά φαινόμενα -όπως για παράδειγμα η βροχή, η χιονόπτωση, η ανομβρία, οι καταιγίδες, η θερμοκρασία, οι σεισμοί, οι κατολισθήσεις και άλλα- εκδηλώνονται, άλλες φορές με κυρίαρχο και άλλες φορές με υποδεέστερο τρόπο. Αυτά και μια μεγάλη πληθώρα φυσικών φαινομένων διαμορφώνουν τελικά τον πλανήτη Γη. Τα φυσικά φαινόμενα είναι μέρος της εξελικτικής διαδικασίας της Φύσης. Πρόκειται για μία διαδικασία μεταβολής του περιβάλλοντος η οποία πραγματοποιείται εκατομμύρια χρόνια τώρα.

Παρ’ όλο που για τους ανθρώπους μπορεί να γίνουν δυνάμεις καταστροφής, για τη Φύση είναι δημιουργικές δυνάμεις. Αυτές καθορίζουν το πρόσωπο της Γης στις διάφορες εποχές. Θα μπορούσαμε μάλιστα να τα χαρακτηρίσουμε ως φιλικά προς τον άνθρωπο γιατί διαμόρφωσαν ένα τέτοιο περιβάλλον που του επέτρεψαν να υπάρχει και να ζει πάνω στη Γη, ενώ γίνονται καταστροφικά για την ύπαρξη, όταν δημιουργούν απώλειες για τα θεωρούμενα με σύγχρονους όρους ως κεκτημένα από τον άνθρωπο.

Άλλωστε, μόλις πρόσφατα καταλάβαμε ότι παρεμβαίνουμε πλέον δραστικά, πιεστικά, απειλητικά προς τη Φύση, ενώ δεν προσαρμόσαμε τις απαιτήσεις μας σε σχέση με τα φυσικά φαινόμενα. Το πλέον παράδοξο είναι ότι εμείς οι ίδιοι αυξήσαμε την τρωτότητα της παρουσίας μας με αποτέλεσμα έστω και μικρά γεγονότα να έχουν τεράστιες επιπτώσεις. Για παράδειγμα, σε μια πόλη όπου θα έπρεπε να ζουν εκατό χιλιάδες άνθρωποι, σήμερα ζουν πάνω από ένα εκατομμύριο. Έτσι, όταν συμβεί πλημμύρα, σεισμός ή άλλο φυσικό φαινόμενο οι απώλειες ασφαλώς και θα είναι τεράστιες.

Συνειδητοποιώντας ότι οι κίνδυνοι που απειλούν το περιβάλλον δεν έχουν σύνορα και άλλες διακρίσεις, οφείλουμε να ενισχύσουμε την έμπρακτη παρουσία μας και να εντατικοποιήσουμε την οποιαδήποτε πίεσή μας σε όλο το φάσμα των πτυχών της προστασίας του περιβάλλοντος. Είναι αναμφισβήτητη η ανάγκη συνεχούς προσαρμογής και εφαρμογής ουσιαστικών πολιτικών για την προστασία του περιβάλλοντος. Τόσο οι κρατικές αρχές, όσο και οι κοινωνίες των πολιτών οφείλουμε να θέτουμε το περιβάλλον κυρίαρχο πυρήνα κάθε δραστηριότητάς μας. Το περιβάλλον είναι η γειτονιά στην οποία ζούμε και θα ζήσουν και τα παιδιά μας. Είναι το σπίτι μας και η προστασία του είναι υπόθεση όλης της οικογένειας. Η βιώσιμη ανάπτυξη και η διαφύλαξη των ανθρωπίνων και φυσικών πόρων έχουν ήδη γίνει στόχοι–προτεραιότητες για τη διεθνή κοινότητα. Ας γίνουν και για μας, για τον καθένα υποχρέωση για μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

Προεκλογικός Σκουπιδότοπος

Για άλλη μια φορά οι γειτονιές και οι δρόμοι μας μοιάζουν με σκουπιδότοπο, με εκατοντάδες φυλλάδια υποψηφίων βουλευτών. Εκείνων που θεώρησαν το φυλλάδιο μια λύση «εύκολη, φτηνή και αποτελεσματική» για αυτούς, αγνοώντας τι σημαίνει αυτό για το περιβάλλον (και, τελικά, εμάς). Για περισσότερα, και για να δείτε το ελάχιστο που μπορείτε να κάνετε γι’αυτή την υπόθεση, διαβάστε το σχετικό άρθρο στο ιστολόγιο του Διαγόρα: Προεκλογικός Σκουπιδότοπος